عمل تنگی مجرای ادرار چقدر طول می‌کشد؟

عمل تنگی مجرای ادرار ممکن است از حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه برای یک اورِتروتومی (Urethrotomy) ساده تا سه تا شش ساعت برای یورِتروپلاستی (Urethroplasty) طول بکشد. دلیل این تفاوت آن است که «عمل تنگی مجرا» یک جراحی مشخص نیست؛ ممکن است منظور از این عمل، برش تنگی از داخل مجرا یا عمل باز بازسازی باشد. 

همچنین، طول و محل تنگی مجرای ادرار، شدت انسداد، درمان‌های قبلی و نوع بازسازی، مدت جراحی را تغییر می‌دهند. در ادامه خواهیم گفت برای هر یک از روش‌های بسته، یورِتروتومی، یورِتروپلاستی باز، بازسازی با مخاط دهان و جراحی مرحله‌ای عمل تنگی مجرای ادرار چقدر طول می‌کشد.

عمل تنگی مجرای ادرار چقدر طول می‌کشد؟

بسته به نوع عمل و مقدار گرفتگی مدت جراحی متفاوت است. در جدول زیر، مدت تقریبی و فرآیند هر نوع عمل را می‌بینید. پس از آن، هر کدام را با جزئیات بیشتر توضیح خواهیم داد.

این اعداد فقط مدت تقریبی خود جراحی هستند. پذیرش، آماده‌سازی بیهوشی، ریکاوری، بستری، مدت استفاده از سوند و دورۀ نقاهت جداگانه محاسبه می‌شوند.

الف) عمل بسته تنگی مجرای ادرار چقدر طول می‌کشد؟

«عمل بسته» اصطلاحی عمومی است که معمولاً برای دیلاتاسیون یا اورِتروتومی (Urethrotomy) از داخل مجرا به کار می‌رود. در این روش‌ها ابزار از راه مجرای ادرار به قسمت تنگ می‌رسد و برش پوستی مربوط به یورترِوپلاستی باز وجود ندارد.

۱. مدت دیلاتاسیون مجرای ادرار

در دیلاتاسیون، قسمت تنگ با عبور ابزارهایی با قطر افزایشی یا یک بالون مخصوص گشاد می‌شود. این اقدام معمولاً کمتر از یک ساعت طول می‌کشد. 

شدت تنگی، امکان عبور سیم راهنما، نیاز به مشاهده داخل مجرا و قراردادن سوند می‌توانند زمان را تغییر دهند.

دیلاتاسیون ممکن است از نظر زمانی کوتاه باشد؛ اما نتیجۀ آن اغلب موقت است. بعضی بیماران در آینده ممکن است به تکرار اقدام یا روش دیگری نیاز داشته باشند. 

۲. عمل  اورِتروتومی (Urethrotomy) چقدر طول می‌کشد؟

در اورِتروتومی داخلی یا DVIU، جراح ابزار باریکی را از مجرا وارد می‌کند و بافت اسکار را می‌بیند و آن را با  با تیغ یا لیزر برش می‌دهد. این عمل گاهی با نام «یورتروتومی» یا «اینتِرنال یورتروتومی» نیز شناخته می‌شود. راهنمای NHS مدت معمول اورتروتومی اپتیکال را حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه اعلام می‌کند.   

این زمان مربوط به یک عمل معمولی است. تنگی بسیار باریک، وجود چند ناحیۀ تنگ، دشواری عبور ابزار یا نیاز به اقدام تکمیلی ممکن است زمان را افزایش دهد.

آیا اورِتروتومی با لیزر سریع‌تر است؟

لیزر یک روش درمانی کاملاً جدا از اورتروتومی نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای ایجاد برش در همان عمل از داخل مجراست. بر اساس راهنمای انجمن اورولوژی اروپا (EAU) استفاده از لیزر به‌تنهایی به معنای کوتاه‌تر بودن مدت عمل، درمان قطعی یا جلوگیری از عود نیست. 

ب) مدت عمل باز تنگی مجرای ادرار یا یورِتروپلاستی (Urethroplasty)  

یورِتروپلاستی یا اورِتروپلاستی نام مجموعه‌ای از جراحی‌های ترمیمی مجراست. در این عمل ممکن است بخش تنگ برداشته و دو سر سالم به هم متصل شوند یا مجرا با استفاده از بافتی مانند مخاط داخل گونه بازسازی شود.

مدت یورتروپلاستی در بیشتر موارد حدود سه تا شش ساعت است. اندازۀ قسمت تنگ، محل انسداد و نوع بازسازی بر زمان اثر می‌گذارند.

۱. مدت یورتروپلاستی آناستوموتیک

در بعضی تنگی‌های کوتاه، جراح بخش اسکار را خارج می‌کند و دو انتهای سالم مجرا را بدون کشش به یکدیگر متصل می‌کند. به این روش یورِتروپلاستی آناستوموتیک یا اتصال مستقیم گفته می‌شود.

این روش معمولاً از بازسازی‌هایی که به برداشت و قراردادن گرافت نیاز دارند زمان کمتری می‌برد. بااین‌حال، نمی‌توان یک عدد ثابت برای تمام بیماران اعلام کرد. 

مدت این جراحی پس از دیدن یورِتروگرافی و مشخص‌شدن دقیق محل و طول تنگی تخمین زده می‌‌شود. زیرا محل تنگی، میزان اسکار، آسیب قبلی لگن و مقدار آزادسازی لازم می‌توانند مدت جراحی را تغییر دهند. 

۲. یورتروپلاستی با گرافت مخاط دهان چقدر طول می‌کشد؟

در تنگی‌های بلندتر که اتصال مستقیم دو سر مجرا امکان‌پذیر نباشد، جراح می‌تواند از مخاط داخل گونه یا بافت‌های دیگر برای بازسازی بخش تنگ استفاده کند. 

این جراحی نسبت به بازسازی‌های ساده‌تر زمان بیشتری نیاز دارد و معمولاً بین سه تا شش ساعت طول می‌کشد. زیرا مراحل بیشتری دارد و شامل آماده‌کردن مجرا، برداشت گرافت، آماده‌سازی بافت و اتصال دقیق آن به محل تنگی است. 

۳. یورتروپلاستی دو‌مرحله‌ای چقدر زمان می‌برد؟

در بعضی تنگی‌های طولانی، پیچیده، عودکننده یا دارای بافت نامناسب، بازسازی در دو جراحی جداگانه انجام می‌شود. در مرحلۀ اول، بستر مجرا آماده و گرافت در محل قرار داده می‌شود. پس از ترمیم بافت، مرحلۀ دوم برای لوله‌ای‌کردن و تکمیل مجرا انجام می‌شود.

در این روش باید سه بازۀ زمانی را جدا کرد:

• مدت مرحلۀ اول جراحی؛

• مدت مرحلۀ دوم جراحی؛

• فاصلۀ لازم برای ترمیم بافت میان دو مرحله.

در یک مطالعۀ بالینی که در سال ۲۰۲۴ در مجلۀ ارولوژی اروپای مرکزی(CEJU) منتشر شد، میانگین مدت مرحلۀ اول یورتروپلاستی دو‌مرحله‌ای با گرافت مخاط دهان حدود ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه و مرحلۀ دوم حدود ۱ ساعت و ۲۵ دقیقه گزارش شده است. 

در همان مطالعه، جراحی دوم ۶ ماه پس از مرحلۀ اول انجام شد تا فرصت کافی برای ترمیم بافت وجود داشته باشد. راهنمای انجمن اورولوژی اروپا نیز زمان لازم برای ترمیم را بین۴ تا ۶ ماه توصیه می‌کند.

۴. اورِتروستومی پرینه چقدر طول می‌کشد؟

در بعضی تنگی‌های پیچیده یا عودکننده که بازسازی کامل مجرا مناسب یا موردنظر بیمار نیست، ممکن است مسیر جدیدی برای خروج ادرار در ناحیۀ پرینه ایجاد شود. به این عمل اورِتروستومی پرینه گفته می‌شود.

این جراحی معمولاً حدود یک تا دو ساعت طول می‌کشد و بیشتر در تنگی‌های پیچیده، عودکرده یا پس از ناموفق‌بودن بازسازی‌های قبلی مطرح می‌شود. 

چه عواملی مدت جراحی تنگی مجرای ادرار را تغییر می‌دهند؟

محل و طول تنگی، درمان‌های قبلی، آسیب یا جراحی لگن و ویژگی‌های بافت باید پیش از جراحی بررسی شوند.

آیا مهارت و تجربۀ جراح بر مدت یورتروپلاستی اثر دارد؟

بله. شواهدی وجود دارد که افزایش تجربۀ جراح می‌تواند زمان یورتروپلاستی را کاهش دهد. در مطالعه‌ای که در مجلۀ icurology منتشر شد،مدت جراحی ۱۱۲ بیمار که توسط یک جراح عمل شده بودند بررسی شدند. با افزایش تعداد جراحی‌های انجام‌شده، زمان عمل در یورتروپلاستی کاهش یافت. 

بستری بعد از عمل تنگی مجرای ادرار چقدر طول می‌کشد؟

نیاز به بستری و مدت آن به نوع درمان، وسعت بازسازی و وضعیت بیمار پس از بیهوشی بستگی دارد. روش‌های اندوسکوپیک مانند دیلاتاسیون و اورتروتومی معمولاً به‌صورت سرپایی یا جراحی روزانه انجام می‌شوند. در طرف دیگر، پس از جراحی‌های باز ممکن است بیمار همان روز، پس از یک شب یا در برخی روش‌ها پس از چند روز از بیمارستان مرخص شود.

 نقاهت پس از عمل تنگی مجرای ادرار چقدر طول می‌کشد؟

مدت نقاهت به نوع جراحی، وسعت تنگی و شرایط بیمار بستگی دارد. پس از روش‌های ساده‌تر مانند اورترِوتومی، معمولاً بازگشت به فعالیت‌ها سریع‌تر است؛ درحالی‌که پس از یورتروپلاستی، به‌دلیل بازسازی مجرا، محدودیت فعالیت برای مدت بیشتری ادامه پیدا می‌کند. 

در جدول زیر زمان تقریبی نقاهت هر کدام از انواع جراحی مجرای ادرار را می‌بینید:

سوند چند وقت بعد از عمل تنگی مجرای ادرار، خارج می‌‌شود؟

زمان خارج‌کردن سوند به نوع جراحی و روند بهبود بافت بستگی دارد؛ بنابراین، برنامۀ هر بیمار متفاوت است و زمان نهایی را جراح مشخص می‌کند.  راهنمای انجمن اورولوژی اروپا (EAU) و NHS این زمان را برای هر عمل اینگونه توصیه می‌کنند:  

پزشک چگونه مدت تقریبی عمل شما را مشخص می‌کند؟

برای تخمین زمان جراحی باید مشخص شود:

• تنگی در کدام قسمت مجرا قرار دارد؛

• طول تنگی چقدر است؛

• مجرا کاملاً بسته شده یا هنوز عبور ادرار ممکن است؛

• یک یا چند قسمت درگیر هستند؛

• قبلاً دیلاتاسیون، اورتروتومی یا یورتروپلاستی انجام شده است یا نه؛

• آیا برای بازسازی به گرافت نیاز خواهد بود.

ارزیابی ممکن است شامل شرح حال، معاینه، آزمایش ادرار، اندازه‌گیری جریان ادرار، بررسی ادرار باقی‌مانده در مثانه و مشاهده داخل مجرا باشد. همۀ بیماران الزاماً به تمام این بررسی‌ها نیاز ندارند.

برای مراجعه بهتر است گزارش یورتروگرافی یا سیستوسکوپی، نتیجۀ تست جریان ادرار و اطلاعات اقدامات و جراحی‌های قبلی را همراه داشته باشید.  

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

کاهش فشار ادرار، زورزدن هنگام دفع، درد یا سوزش، پاشیده‌شدن ادرار، احساس تخلیۀ ناقص و تکرر ادرار ممکن است در تنگی مجرا دیده شوند؛ اما علائم اختصاصی این بیماری نیستند. برای تشخیص باید حتما ارزیابی پزشکی انجام شود. 

در شرایط زیر رسیدگی نباید به تأخیر بیفتد:

• ناتوانی کامل در دفع ادرار؛

• درد شدید یا برجستگی پایین شکم همراه با قطع ادرار؛

• تب یا لرز همراه با دشواری دفع ادرار؛

• قطع یا کاهش شدید خروج ادرار از سوند؛

• خونریزی قابل‌توجه یا درد رو به افزایش پس از جراحی.

جمع‌بندی

مدت عمل تنگی مجرای ادرار به روش درمان بستگی دارد. دیلاتاسیون معمولاً کمتر از یک ساعت و اورتروتومی ساده حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد. یورتروپلاستی جراحی ترمیمی پیچیده‌تری است و در بیشتر بیماران حدود سه تا شش ساعت زمان می‌برد. یورتروستومی پرینه نیز در موارد منتخب حدود یک تا دو ساعت طول می‌کشد. 

طول و محل تنگی، شدت انسداد، اقدامات قبلی و نیاز به گرافت از عوامل اصلی تعیین‌کنندۀ زمان هستند. تجربۀ جراح نیز می‌تواند در یورتروپلاستی بر مدت عمل اثر بگذارد، اما نباید تنها عامل پیش‌بینی زمان در نظر گرفته شود.

همچنین باید مدت خود جراحی را از زمان حضور در بیمارستان، مدت سوند و دورۀ نقاهت جدا دانست. برای دریافت تخمین اختصاصی، لازم است مدارک قبلی و مشخصات دقیق تنگی توسط اورولوژیست بررسی شوند.