بسیاری از زگیلهای تناسلی، ناشی از ابتلا به سویههای ۶ و ۱۱ ویروس HPV هستند و در دستۀ انواع کمخطر و خوشخیم قرار میگیرند. زگیل تناسلی کمخطر معمولاً با علائمی مانند برجستگیهای گوشتی یا زائدههای نرم در ناحیۀ تناسلی، تغییر رنگ پوست، احساس زبری، خارش خفیف یا ناراحتی موضعی همراه است.
البته برخی از این نشانهها میتوانند با علائم زگیلهای مرتبط با سویههای پرخطر HPV، مشترک باشند و بهتنهایی معیار قطعی برای تشخیص نوع ویروس محسوب نمیشوند.
در این مقاله تصمیم داریم بهصورت کامل به بررسی علائم زگیل تناسلی کمخطر یا خوشخیم بپردازیم و از نشانهها و علائم زگیل تناسلی در مراحل ابتدایی گرفته تا روشهای تشخیص و تفاوت آن با انواع پرخطر بگوییم. برای اطلاعات و جزئیات بیشتر تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
علائم زگیل تناسلی کمخطر چیست؟ نشانههای HPV کمخطر
زگیل تناسلی خوشخیم معمولاً در اثر ابتلا به سویههای ۶ و ۱۱ ویروس HPV به وجود میآید و برخلاف سویههای بدخیم یا پرخطر این ویروس، به سرطان منجر نمیشود. این زگیلها اغلب کوچک، نرم و به رنگ پوست یا کمی تیرهتر هستند و در ناحیۀ تناسلی، مقعد یا اطراف آن بروز میکنند.
آشنایی با علائم زگیل تناسلی خفیف میتواند به تشخیص زودهنگام و کاهش نگرانی کمک کند. از جمله نشانههای HPV کمخطر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برجستگیهای کوچک گوشتی به رنگ پوست، صورتی، قهوهای یا خاکستری؛
- ظاهر خوشهای یا گلکلمی که گاه بهاندازۀ یک سر سوزن تا چند میلیمتر متغیر است؛
- احساس خارش یا سوزش خفیف در محل زگیل در برخی افراد و اغلب بدون درد؛
- افزایش تدریجی تعداد یا اندازه زگیلها؛
- تغییر رنگ پوست اطراف زگیل (کمی تیرهتر یا صورتیتر از پوست معمولی)؛
- گاهی بیعلامت بودن، بهویژه در مراحل اولیه؛
- پاسخ مثبت به نور یا رطوبت (برخی زگیلها در محیط مرطوب بیشتر مشخص میشوند)؛
- داشتن بافت نرم.
جدول مقایسۀ علائم زگیل تناسلی کمخطر در مردان و زنان
در این بخش از مقاله قصد داریم علائم زگیل تناسلی کمخطر در آقایان و بانوان را در قالب یک جدول توضیح دهیم:
| ویژگی / جنسیت | مردان | زنان |
| محل شایع بروز زگیل | آلت، کیسه بیضه، کشالۀ ران و اطراف مقعد | واژن، لبهای تناسلی و مقعد |
| علائم پوستی | برجستگیهای نرم و گلکلمی- زگیلهای صاف یا گاه نامشهود | برجستگیهای نرم و گلکلمی- زگیلهای صاف یا گاه نامشهود |
| تشخیص اولیه | معمولاً با چشم قابل مشاهده است | اغلب فقط با معاینۀ پزشکی، تشخیص داده میشود |
همانطور که از اطلاعات جدول مشخص است، زگیلهای تناسلی کمخطر معمولاً به شکل برجستگیهایی نرم، مرطوب و گوشتی ظاهر میشوند. این زگیلها به دلیل ابتلا به ویروس HPV کمخطر (عمدتاً نوع ۶ و ۱۱) به وجود میآیند و ظاهر آنها در مردان و زنان میتواند از نظر محل بروز و شیوۀ رشد، متفاوت باشد.
در مردان، زگیلها بیشتر در نواحی باز و قابل مشاهده مانند پوست روی آلت تناسلی، کیسۀ بیضه، کشالۀ ران و ناحیۀ اطراف یا داخل مقعد ظاهر میشوند. شایعترین محل بروز زگیل تناسلی در زنان، لابیا و مدخل واژن است.
بهطورکلی، علائم زگیل تناسلی کمخطر در آقایان و بانوان یکسان است. این زائدهها معمولاً بدون درد هستند؛ اما ممکن است با خارش، تحریک پوستی یا ناراحتی ملایم همراه باشند. در زنان، بهدلیل پنهان بودن زگیلها در نواحی داخلی، تشخیص آنها اغلب به معاینۀ پزشکی نیاز دارد.
تفاوت زگیل تناسلی کمخطر و پرخطر
همۀ انواع HPV به یک اندازه خطرناک نیستند. زگیل تناسلی را میتوان به دو دستۀ کمخطر و پرخطر تقسیم کرد:
- سویههای کمخطر HPV: زگیلهای تناسلی که بهطور مستقیم قابل مشاهدهاند، در اغلب موارد ناشی از سویههای کمخطر ویروس پاپیلوم انسانی بهویژه HPV نوع ۶ و ۱۱ هستند که با سرطان ارتباطی ندارند و صرفاً باعث ضایعات پوستی سطحی میشوند.
- سویههای پرخطر HPV: این سویهها مانند سویههای ۱۶ و ۱۸ میتوانند در طولانیمدت، به تغییرات پیشسرطانی یا حتی سرطان دهانۀ رحم، مقعد یا گلو منجر شوند. با این حال، وجود زگیل بهتنهایی نشانۀ ابتلا به سویههای پرخطر نیست.
در جدول زیر دربارۀ تفاوت زگیل تناسلی کمخطر و پرخطر صحبت میکنیم و به مقایسۀ این زگیلها میپردازیم:
| ویژگی | زگیل تناسلی کمخطر | زگیل تناسلی پرخطر |
| سویههای عامل زگیل | سویههای کمخطر مثل ۶ و ۱۱ | سویههای پرخطر مثل ۱۶ و ۱۸ |
| علائم ظاهری | معمولاً باعث ایجاد زگیلهای قابل مشاهده میشوند. | این سویهها اغلب باعث بروز زگیلهای تناسلی نمیشوند. |
| محل اثر | پوست و غشاهای مخاطی سطحی | بافتهای داخلی (بهخصوص دهانۀ رحم و حلق)، مخاط آلت و ولو |
| ریسک سرطان | ریسک بسیار پایین یا نزدیک به صفر | دارای احتمال ایجاد سرطانهایی مانند سرطان دهانه رحم، مقعد و حلق |
| روش تشخیص | آزمایش PCR | تست پاپ اسمیر (در زنان)، آزمایش HPV DNA و کولپوسکوپی |
| هدف درمان | از بین بردن زگیلها و کنترل علائم | نظارت بر تغییرات سلولی و جلوگیری از پیشرفت به سمت سرطان |
چگونه زگیل تناسلی کمخطر را تشخیص دهیم؟ روش تشخیص زگیل کمخطر
تشخیص زگیل تناسلی کمخطر معمولاً با مشاهدۀ علائم ظاهری مثل زائدهای کوچک، نرم و گوشتی در ناحیۀ تناسلی یا اطراف آن آغاز میشود. برای اطمینان کامل و رد احتمال ابتلا به سایر بیماریها، نیاز است که برای معاینۀ تخصصی به پزشک متخصص مراجعه کنید.
پزشک ابتدا تشخیص میدهد که زائدهها، زگیل تناسلی هستند یا خیر. سپس برای تشخیص سویۀ ویروس HPV از آزمایشهای تکمیلی استفاده میکند. در ادامه روشهای مختلف تشخیص زگیل تناسلی را بهصورت مختصر و مفید بررسی میکنیم:
- معاینۀ فیزیکی: در بسیاری از موارد، ظاهر خاص این زگیلها مانند برجستگیهای گوشتی و شبیه به گلکلم، به پزشک کمک میکند تا آنها را شناسایی کند.
- کولپوسکوپی (Colposcopy) برای بانوان: این ابزار با بزرگنمایی دهانۀ رحم و واژن، به پزشک اجازه میدهد تا هرگونه تغییر سلولی یا زگیل پنهان را با دقت بیشتری بررسی کند.
- تست PCR یا بیوپسی: پزشک ممکن است نمونهای از زگیل را برای بررسی دقیقتر به آزمایشگاه بفرستد. در این آزمایش، سویۀ ویروس HPV و وضعیت سلولها مشخص میشود.
- آزمایش اسید استیک (استیک وایتینگ): در این روش، پزشک، مقداری از یک محلول رقیق اسید استیک را روی ناحیۀ مشکوک میریزد. اگر در آن ناحیه، زگیلهای تناسلی وجود داشته باشند، رنگ آنها به سفید تغییر میکند. این روش به شناسایی زگیلهای کوچک که راحت دیده نمیشوند کمک میکند. البته این روش، چندان رایج و دقیق نیست.
آیا زگیل کمخطر نیاز به درمان دارد؟
زگیلهای تناسلی کمخطر در بسیاری از موارد بهویژه در افرادی با سیستم ایمنی قوی، ممکن است بهطور خودبهخود ظرف ۲ سال و بدون درمان ناپدید شوند؛ اما این بهبودی طبیعی همیشه اتفاق نمیافتد و در برخی افراد، زگیلها باقی میمانند یا حتی بیشتر میشوند.
زگیلهای تناسلی در مردان، نگرانی خاصی ایجاد نمیکنند و هدف فقط کنترل انتقال به بانوان است؛ بههمیندلیل بررسیهای لازم انجام میشود. اگر سویهی ویروس HPV، کمخطر باشد، فقط درمان ضایعات و اقدامات مراقبتی انجام میشود. دقت داشته باشید که در خانمها حتماً باید سویهی ویروس مشخص و پاپ اسمیر انجام شود.
اگرچه زگیلهای کمخطر معمولاً باعث سرطان نمیشوند، اما درمان آنها برای کنترل انتشار ویروس و کاهش ناراحتیهای پوستی توصیه میشود. با توجه به این عوامل، مراجعه به پزشک متخصص به چند دلیل اهمیت دارد:
- برای تشخیص قطعی نوع زائدۀ پوستی؛
- برای پیشگیری از گسترش ویروس به شریک جنسی؛
- برای بررسی و رد کردن احتمال وجود سویههای پرخطر HPV؛
- برای انتخاب بهترین روش درمانی با کمترین عوارض.
در نتیجه، حتی اگر زگیل تناسلی درد یا مشکل خاصی ایجاد نکند، مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی و بررسی تخصصی، اقدام هوشمندانهای است. درمان میتواند بهصورت موضعی، کرایوتراپی، لیزر یا سایر روشهای کلینیکی انجام شود و معمولاً دورۀ نقاهت کوتاهی دارد.
روشهای پیشگیری از ابتلا به HPV کمخطر
در حال حاضر هنوز درمانی علمی و قطعی برای ویروس HPV کشف و مطرح نشده است؛ اما با یک سری از روشها میتوان ابتلا به بعضی انواع مهم و شایعتر کمخطر و پرخطر پیشگیری کرد. در این بخش از مقاله میخواهیم در مورد روشهای پیشگیری از ابتلا به HPV کمخطر صحبت کنیم:
۱. دریافت واکسن HPV
مؤثرترین و اصلیترین روش پیشگیری، واکسن HPV است. این واکسن از ابتلا به سویههای پرخطر مانند ۱۶ و ۱۸ که عامل سرطان هستند و همچنین سویههای کمخطر مانند ۶ و ۱۱ که باعث زگیلهای تناسلی میشوند، جلوگیری میکند.
مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) در ایالات متحده، تزریق این واکسن را برای دختران و پسران از سن ۹ سالگی سال توصیه میکند. درصورتیکه افراد در این سنین، واکسن دریافت نکنند، تا سن ۲۶ سالگی لازم است واکسینه شوند. البته افراد در هر سنی میتوانند با مشورت پزشک، این واکسن را دریافت کنند.
۲. استفادۀ صحیح و مداوم از کاندوم
استفادۀ صحیح و مداوم از کاندوم در طول رابطۀ جنسی میتواند خطر انتقال HPV را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. بااینحال، کاندوم نمیتواند بهطور کامل از انتقال ویروس جلوگیری کند؛ زیرا ممکن است نواحی پوستی غیرپوشیده نیز آلوده باشند
۳. غربالگری منظم
برای زنان، انجام تستهای غربالگری منظم مانند پاپ اسمیر و تست HPV DNA میتواند به شناسایی زودهنگام تغییرات سلولی ناشی از سویههای پرخطر HPV و پیشگیری از پیشرفت آنها به سمت سرطان کمک کند.
اگرچه این تستها زگیلهای کمخطر را مستقیماً تشخیص نمیدهند، اما بخش مهمی از مراقبتهای بهداشتی جنسی محسوب میشوند.
۴. پرهیز از روابط با شرکای جنسی متعدد
داشتن شریک جنسی ثابت و مطمئن یکی از عوامل کلیدی در کاهش خطر انتقال HPV و ابتلا به سایر بیماریهای مقاربتی است.
روشهای حذف زگیل تناسلی کمخطر
حذف زگیل تناسلی کمخطر بهدلایل زیبایی، افزایش اعتمادبهنفس و عزت نفس، کاهش احتمال انتقال HPV به شریک جنسی و پیشگیری از گسترش زگیلها انجام میشود. خوشبختانه این زگیلها با روشهای پزشکی و گاهی درمانهای موضعی قابلحذف هستند.
انتخاب روش مناسب به محل، اندازه و تعداد زگیلها و شرایط فرد بستگی دارد. در ادامه با روشهای حذف زگیلهای تناسلی کمخطر آشنا میشویم و دربارۀ هر روش، توضیحات مختصری ارائه میدهیم:
۱. کرایوتراپی (Cryotherapy)
در این روش، پزشک متخصص اورولوژی با استفاده از نیتروژن مایع، زگیلها را در دمای بسیار پایین منجمد میکند. سرما باعث تخریب سلولهای زگیل میشود و به مرور زمان، زگیل از بین میرود. این روش معمولاً در چند جلسه و با فواصل منظم تکرار میشود.
۲. لیزردرمانی
این روش بهویژه برای زگیلهای مقاوم به درمانهای دیگر یا زگیلهایی که در نواحی حساس یا وسیع قرار دارند، مناسب است. لیزر با دقت بالا عمل میکند و آسیب به بافتهای اطراف را به حداقل میرساند.
۳. داروهای موضعی
پودوفیلین (Podophyllin) و ایمیکیمود (Imiquimod)، دو مورد از داروهای موضعی رایج برای حذف زگیلهای تناسلی هستند که باید طبق دستور پزشک متخصص اورولوژی، مصرف شوند.
۴. جراحی
در موارد خاص که زگیلها بزرگ، مقاوم یا در ناحیهای باشند که به درمانهای دیگر پاسخ نمیدهد، پزشک ممکن است زگیل را با جراحی بردارد. این کار با بیحسی موضعی انجام میشود و نتایج آن فوری است، ولی ممکن است جای زخم کوچکی پس از عمل باقی بماند.
جمعبندی
در این مقاله دربارۀ علائم زگیل تناسلی کمخطر، روشهای تشخیص و حذف آن صحبت کردیم و گفتیم که این زگیلها، غالباً بر اثر آلوده شدن به سویههای ۶ و ۱۱ ویروس HPV که سویههای کمخطر و غیرسرطانی این ویروس هستند، بروز میکنند. البته همچنان قابلیت انتقال دارند و بهتر است برای اطمینان، توسط پزشک بررسی شوند.
خوشبختانه زگیلهای کمخطر، قابل حذف هستند و میتوان با رعایت نکات بهداشتی، تا حد زیادی از انتقال آنها به دیگران پیشگیری کرد. تاکنون روشهای علمی و معتبر مختلفی مانند کرایوتراپی، لیزر یا درمانهای موضعی برای حذف زگیلهای تناسلی مطرح شده است. این روشها در بیشتر موارد مؤثر عمل میکنند.
توجه داشته باشید که مراجعه به پزشک و تشخیص زودهنگام ابتلا به HPV و زگیل تناسلی، نقش مهمی در پیشگیری از گسترش بیماری دارد.
