علائم زگیل تناسلی در دهان و روش‌های تشخیص و درمان

وقتی صحبت از علائم زگیل تناسلی در دهان به میان می‌آید، می‌توان به برآمدگی‌های کوچک و گوشتی‌شکل روی زبان، لب‌ها، سقف دهان، لثه‌ها، پشت گلو و سایر بخش‌های دهان اشاره کرد. احساس ناراحتی یا سوزش خفیف، مشکل در بلعیدن یا حرف زدن و خون‌ریزی خفیف درصورت تحریک، چند مورد دیگر از علائم زگیل دهانی هستند.

در این مقاله تصمیم داریم دربارۀ علائم زگیل تناسلی در دهان صحبت کنیم و نشانه‌های زگیل دهانی را به‌صورت کامل توضیح دهیم. افراد با افزایش آگاهی در مورد علائم و روش‌های تشخیص این بیماری، می‌توانند به‌موقع اقدام و از خطرات احتمالی پیشگیری کنند. برای اطلاع از نشانه‌های ویروس HPV در دهان، تا پایان این مطلب با ما همراه شوید.

زگیل تناسلی دهانی چیست؟ آشنایی با زگیل HPV در دهان

زگیل تناسلی دهانی، زائده‌ها و برآمدگی‌های کوچک، گوشتی و گاه شبیه به گل‌کلم است که بر اثر ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در قسمت‌های مختلف دهان مانند زبان، لب‌ها، لثه‌ها، سقف دهان، پشت گلو و داخل گونه‌ها بروز می‌کند. 

ویروس پاپیلوم انسانی، از طریق تماس مستقیم با پوست یا مخاط فرد آلوده به این ویروس (به‌ویژه از راه رابطۀ جنسی دهانی) منتقل می‌شود. بیش از ۲۰۰ سویۀ مختلف از ویروس HPV وجود دارد که برخی از آن‌ها می‌توانند باعث بروز زگیل دهانی شوند. 

درست است که بسیاری از زگیل‌های تناسلی دهانی و غیردهانی، درد خاصی ندارند؛ اما ممکن است باعث ناراحتی، احساس جسم خارجی یا مشکلاتی هنگام بلعیدن یا صحبت شوند.

تشخیص درست زگیل تناسلی دهانی نیاز به معاینۀ بالینی توسط پزشک متخصص دارد؛ زیرا ممکن است این ضایعات با سایر مشکلات دهانی مثل آفت یا تب‌خال اشتباه گرفته شوند. 

مراجعۀ زودهنگام به متخصص و تشخیص و درمان به‌موقع جلوی بسیاری از عوارض احتمالی را می‌گیرد. حتی اگر خطر ابتلا به سرطان دهان و حلق وجود داشته باشد، می‌توان زیر نظر پزشک، این خطر را در حد امکان، کاهش داد.

بررسی علائم زگیل تناسلی در دهان

زگیل‌های دهانی که بر اثر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شوند، ممکن است در نواحی مختلف دهان ظاهر شوند و شکل‌های متفاوتی داشته باشند. دقت داشته باشید که علائم زگیل تناسلی در مردان و زنان یکسان هستند و تفاوتی ندارند. در ادامه به علائم زگیل تناسلی در دهان در زبان اشاره می‌کنیم:

• برجستگی‌های کوچک و گوشتی‌رنگ: زگیل‌ها اغلب به شکل برآمدگی‌های نرم، گوشتی‌رنگ و گرد ظاهر می‌شوند، معمولاً بی‌درد هستند و ممکن است فرد تا مدت‌ها متوجه وجود آن‌ها نشود.
• رنگ سفید یا صورتی: این ضایعات ممکن است به رنگ پوست، سفید یا صورتی دیده شوند. یکی از ویژگی‌های زگیل‌های دهانی این است که گاهی در نور یا آینه به‌سختی دیده می‌شوند تشخیص دقیق و درست زگیل دهان و گلو، نیازمند معاینۀ پزشک متخصص است. 
• سطح ناصاف یا شبیه گل‌کلم: زگیل‌های تناسلی که در دهان بروز می‌کنند، سطحی ناصاف دارند و ممکن است به صورت خوشه‌ای یا تکی رشد کنند.
• محل بروز روی زبان، لثه، سقف دهان یا گلو: ممکن است زگیل‌ها روی لبه‌ها یا نوک زبان یا در نواحی دیگر دهان مثل داخل گونه یا پشت گلو نیز دیده شوند.
• نداشتن درد یا سوزش در اغلب موارد: بیشتر زگیل‌های دهانی بدون علائم دردناک هستند، اما در برخی موارد ممکن است باعث تحریک، خارش یا احساس مزاحمت هنگام آب و غذا خوردن یا صحبت کردن شوند.
• احساس وجود جسم خارجی در دهان: گاهی فرد احساس می‌کند چیزی در دهان یا گلویش گیر کرده است به‌ویژه اگر زگیل‌ها بزرگ یا در نزدیکی گلو باشند.

علائم زگیل تناسلی در دهان بعد از چند وقت نمایان می‌شود؟

یکی از ویژگی‌های مهم HPV این است که ممکن است تا مدت‌ها پس از ورود به بدن، علائمی از خود نشان ندهد. در برخی موارد، افراد بدون اینکه بدانند آلوده هستند، ناقل ویروسند و آن را به دیگران منتقل می‌کنند.

زمان ظهور زگیل HPV دهانی معمولاً بین ۲ هفته تا چند ماه پس از تماس با ویروس متغیر است. این بازۀ زمانی به‌عنوان «دورۀ نهفتگی HPV» شناخته می‌شود. 

در این دوره، ویروس در سلول‌های مخاطی دهان باقی می‌ماند و به‌آرامی تکثیر می‌شود، بدون آن‌که نشانه‌ای ایجاد کند. پس از سپری شدن دورۀ نهفتگی، زگیل‌های تناسلی دهانی به‌صورت تکی یا گل‌کلم ظاهر می‌شوند.

بررسی فرق تبخال و آفت دهان با زگیل دهانی

این امکان وجود دارد که افراد در نگاه اول، علائم زگیل تناسلی در دهان را با آفت دهان و تبخال اشتباه بگیرند؛ درحالی‌که هر کدام از این عارضه‌ها، ویژگی‌های خاص خود را دارند و با یکدیگر، متفاوتند.

درک تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی و تبخال به تشخیص درست مشکل و مراجعۀ سریع‌تر به پزشک متخصص کمک می‌کند. در ادامه تفاوت این عارضه‌ها را بررسی خواهیم کرد:

فرق تبخال و زگیل تناسلی دهانی

تبخال بر اثر آلوده شدن به ویروس هرپس (HSV) بروز می‌کند و به‌صورت تاول‌های کوچک، دردناک و پر از مایع روی لب یا اطراف دهان ظاهر می‌شود. معمولاً با احساس سوزش یا خارش شروع می‌شود و پس از چند روز به زخم تبدیل می‌شود. 

در مقابل، زگیل دهانی ناشی از ویروس HPV است و به شکل برجستگی‌های کوچک و بی‌درد یا شبیه گل‌کلم، داخل دهان یا روی زبان ظاهر می‌شود.

تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی

زگیل‌های دهانی معمولاً برجستگی‌های کوچک و بدون دردی هستند که به رنگ صورتی یا سفید هستند، می‌توانند ماندگار و واگیردار باشند و از طریق تماس مستقیم یا رابطۀ جنسی دهانی منتقل می‌شوند. زگیل دهانی بی‌درد و ویروسی است و ممکن است مدت طولانی باقی بماند.

در مقابل، آفت دهان، زائدۀ کوچکی با مرکز سفید یا زرد و حاشیۀ قرمز است و بر اثر عواملی مانند استرس، گاز گرفتن داخل دهان، کمبود ویتامین‌ها یا حساسیت غذایی بروز می‌کند. 

آفت‌ها دردناک هستند و این درد و سوزش هنگام صحبت یا غذا خوردن، بدتر می‌شود. آفت دهان، معمولاً غیرویروسی و غیرمسری است و خودبه‌خود طی یک تا دو هفته بهبود پیدا می‌کند. 

روش‌های تشخیص زگیل دهانی ناشی از HPV

مهم‌ترین گام در مسیر درمان زگیل تناسلی دهانی تشخیص درست بیماری است. این ضایعات ممکن است با سایر مشکلات دهانی مانند آفت، تب‌خال یا حتی ضایعات پیش‌سرطانی اشتباه گرفته شوند؛ به‌همین‌دلیل برای اطمینان از نوع ضایعه و بررسی احتمال خطر، لازم است پزشک متخصص، این زائده‌ها را معاینه کند.

در مواردی که ضایعه واضح نباشد یا احتمال بیماری دیگری مطرح باشد، ممکن است پزشک از روش‌هایی مانند نمونه‌برداری (بیوپسی) یا آزمایش‌های پاتولوژیک استفاده کند. گاهی نیز نمونه‌برداری از ضایعه برای بررسی نوع دقیق ویروس HPV و تشخیص احتمال خطر سرطان انجام می‌شود.

توجه داشته باشید که مراجعۀ زودهنگام به پزشک درصورت مشاهدۀ هرگونه زائدۀ غیرعادی در دهان، شانس تشخیص سریع‌تر و درمان مؤثرتر را افزایش می‌دهد.

۱. معاینۀ دهانی

معاینۀ دهانی نیز یکی از مراحل اصلی تشخیص است. پزشک با بررسی دقیق نواحی مختلف دهان، از جمله زبان، سقف دهان، لثه‌ها و پشت گلو، به‌دنبال ضایعات مشکوک می‌گردد. 

در برخی شرایط، ممکن است از ابزارهای نوری بزرگ‌کننده یا روش‌هایی مانند آندوسکوپی دهانی یا حلقی برای مشاهدۀ بهتر نواحی داخلی و کم‌دسترس استفاده شود. این روش‌ها کم‌تهاجمی هستند و امکان بررسی دقیق‌تر را فراهم می‌کنند.

۲. آندوسکوپی

در آندوسکوپی دهانی یا حلقی، پزشک از آندوسکوپ انعطاف‌پذیر یا سخت استفاده می‌کند. این دستگاه شامل یک لولۀ نازک با دوربین و منبع نور در انتهای آن است. 

اگر ضایعه، داخل دهان باشد، آندوسکوپ از دهان وارد می‌شود و اگر در گلو باشد، ممکن است از راه بینی وارد شود.پس از ورود آندوسکوپ، دوربین تصاویر واضحی از نواحی مختلف دهان، حلق، لوزه‌ها، پشت زبان و حنجره به مانیتور منتقل می‌کند. 

۳. بیوپسی

اگر ضایعه مشکوک باشد، ممکن است هم‌زمان با آندوسکوپی، نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام شود تا نوع ویروس و خوش‌خیم یا بدخیم بودن آن مشخص شود. 

گروه‌های پرخطر برای ابتلا به زگیل تناسلی دهانی

درست است که ویروس HPV در کمین همۀ افراد است، اما برخی، بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به زگیل تناسلی دهانی قرار دارند. در این بخش از مقاله قصد داریم گروه‌های پرخطر برای ابتلا به زگیل HPV دهانی را معرفی کنیم. شناخت این گروه‌های پرخطر می‌تواند به پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مراقبت بهتر کمک کند:

• افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف: کسانی که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند (مانند مبتلایان به HIV، دریافت‌کنندگان پیوند اعضا یا افرادی که تحت درمان‌های سرکوبگر ایمنی قرار دارند) در برابر ویروس HPV آسیب‌پذیرتر هستند و ممکن است زگیل‌های دهانی در آن‌ها سریع‌تر رشد کنند یا سخت‌تر درمان شوند.
• افراد دارای روابط جنسی محافظت‌نشده: بدیهی است که کسانی که رابطۀ جنسی دهانی بدون استفاده از کاندوم دهانی دارند یا شرکای جنسی‌شان متعددند، بیشتر در معرض انتقال HPV و بروز زگیل‌های دهانی قرار دارند.
• افرادی که سابقۀ ابتلا به HPV دارند: کسانی که پیش‌تر به زگیل تناسلی مبتلا شده‌اند یا تست HPV مثبت داشته‌اند، ممکن است در معرض آلوده شدن مجدد یا گسترش ویروس به نواحی داخل دهان باشند.

چگونه از زگیل دهانی پیشگیری کنیم؟

پیشگیری از زگیل دهانی، نیازمند آگاهی از ویروس HPV و عوارض آن، رعایت اصول بهداشتی و توجه به سلامتی جنسی است. در ادامه چند مورد از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از زگیل تناسلی دهانی را بررسی خواهیم کرد:

واکسن HPV

یکی از مؤثرترین راه‌های پیشگیری از زگیل دهانی، تزریق واکسن HPV است. این واکسن از ابتلا به سویه‌های مختلف ویروس پاپیلومای انسانی، که عامل اصلی زگیل‌های تناسلی و دهانی هستند، جلوگیری می‌کند. بهترین زمان برای تزریق این واکسن، پیش از شروع فعالیت جنسی است؛ اما افراد بزرگسال نیز می‌توانند پس از مشورت با پزشک از آن بهره‌مند شوند.

رفتار جنسی ایمن

رعایت اصول رفتار جنسی ایمن، نقش کلیدی و مهمی در جلوگیری از انتقال HPV دارد. استفاده از کاندوم دهانی هنگام رابطۀ جنسی دهانی، کاهش تعداد شرکای جنسی و پرهیز از روابط محافظت‌نشده، از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند.

تقویت سیستم ایمنی بدن

مصرف غذاهای غنی از ویتامین‌ها و مواد مغذی، میوه‌ها و سبزیجات می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کند. فعالیت بدنی منظم و پرهیز از مصرف دخانیات و الکل نیز می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی بدن، کمک کند.

خودآزمایی دهانی

در کنار رعایت بهداشت دهان و دندان، دهان خود را از نظر وجود هرگونه زگیل، زخم یا ناهنجاری بررسی کنید. درصورت مشاهدۀ علائم مشکوک به زگیل دهانی به پزشک مراجعه نمایید.

جمع‌بندی

در این مقاله تلاش کردیم به بررسی کامل علائم زگیل تناسلی در دهان بپردازیم و شما را با نشانه‌های رایج این بیماری آشنا کنیم. 

زگیل تناسلی دهانی معمولاً با علائمی مانند برجستگی‌های گوشتی یا زائده‌های کوچک در دهان، تغییر رنگ مخاط دهان، احساس زبری یا ناهمواری در زبان و لثه، درد یا سوزش خفیف، دشواری در بلع و در برخی موارد خونریزی خفیف همراه است. توجه به این علائم و نادیده نگرفتن آن‌ها نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری دارد.

پس از مشاهدۀ این نشانه‌ها، تشخیص زگیل‌های دهانی از طریق معاینه دقیق پزشک و درصورت نیاز با استفاده از روش‌های تشخیصی تکمیلی انجام می‌شود. همچنین، با تزریق واکسن HPV و رعایت رفتارهای جنسی ایمن می‌توان تا حد زیادی از ابتلا به این بیماری پیشگیری کرد. 

برای تشخیص قطعی و انتخاب بهترین روش درمان زگیل دهانی، مراجعه به پزشک متخصص ضروری است.

سوالات متداول