عفونت کلیه (پیلونفریت) یکی از مهمترین بیماریهای کلیه است که در اثر نوعی عفونت باکتریایی ایجاد میشود. این بیماری با علائمی مانند تب، درد پهلو، تکرر ادرار و تهوع همراه است و در صورت درمان نشدن میتواند باعث آسیب جدی به یکی یا هر دو کلیه یا گسترش عفونت به خون شود.
در این مقاله با پیلونفریت بیشتر آشنا میشویم، تفاوت آن را با عفونتهای ادراری معمولی بررسی میکنیم، روشهای تشخیص این بیماری را مرور کرده و در نهایت، مهمترین نکات برای درمان عفونت کلیه را خواهیم گفت.
عفونت کلیه چیست؟
عفونت کلیه یا پیلونفریت نوعی عفونت باکتریایی در دستگاه ادراری است که یک یا هر دو کلیه را تحت تاثیر قرار میدهد. این عفونت معمولاً زمانی ایجاد میشود که باکتریها ابتدا وارد مجرای ادرار یا مثانه شوند و سپس به سمت کلیهها حرکت کنند. در برخی موارد نیز این عفونت بهدلیل مشکلات زمینهای ایجاد میشود.
براساس همین تفاوت، عفونت کلیه به دو نوع حاد و مزمن تقسیم میشود. در ادامه بیشتر با هر دو نوع عفونت کلیه بیشتر آشنا میشویم.
پیلونفریت حاد
این نوع، شایعترین فرم عفونت کلیه است و معمولاً در اثر گسترش یک عفونت ادراری درماننشده ایجاد میشود. در این بیماری باکتری اشریشیا کلی از مثانه به کلیهها منتقل شده و باعث تورم و درد کلیه میشود.
پیلونفریت حاد نسبت به نوع مزمن شیوع بیشتری دارد و زنان را بیشتر از مردان مبتلا میکند. این بیماری شروعی ناگهانی با علائم واضح و شدید دارد و فرد را دچار درد پهلو، تب و حالت تهوع میکند.
پیلونفریت مزمن
پیلونفریت مزمن نوع نادرتر عفونت کلیه است که در طول زمان به دلیل عفونتهای مکرر ادراری، نقص مادرزادی و مشکلات ساختاری دستگاه ادراری، سنگ کلیه، بزرگی پروستات یا ریفلاکس ادراری ایجاد میشود. این بیماری در طول زمان باعث ایجاد زخم و اسکار و کوچک شدن کلیه میشود و نسبت به نوع حاد، تاثیر مخربتری بر عملکرد کلیه میگذارد.
پیلونفریت مزمن بهتدریج و در اثر عفونتهای مکرر ایجاد میشود. برعکس نوع حاد، علائم پیلونفریت مزمن خفیف است و حتی گاهی بیمار درد و علائم واضحی ندارد.
علائم و نشانههای هشداردهنده
بروز علائم و شدت آنها یکی از مهمترین تفاوتهای عفونت کلیۀ حاد و مزمن است. در ادامه علائم هر یک را با جئیات بیشتری بررسی میکنیم.
علائم عفونت کلیۀ حاد: ناگهانی
علائم عفونت کلیۀ شدید معمولاً سریع شروع میشوند و شدت زیادی دارند. بسیاری از مواردی که بهعنوان علائم عفونت کلیه شناخته میشوند، مربوط به همین نوع حاد هستند که شامل موارد زیر است:
- درد در پشت، پهلو یا زیر دندهها: امکان انتشار درد به کشالۀ ران؛
- سوزش هنگام ادرار: عبور ادرار عفونی از مجاری ملتهب؛
- تب بالای ۳۸ درجه: پاسخ بدن به عفونت؛
- تهوع و استفراغ: نشاندهندۀ شدید بودن عفونت.
- ادرار خونی یا عفونی: رنگ تیره یا کدر با بوی نامطبوع
علائم عفونت کلیه مزمن: خاموش اما خطرناک
پبلونفریت مزمن برخلاف نوع حاد، ممکن است تا مدتها هیچ علامت واضحی نداشته باشد. همین موضوع باعث میشود بیماری دیر تشخیص داده شود و در بسیاری از موارد، فرد زمانی متوجه بیماری میشود که بخشی از عملکرد کلیه از دست رفته است.
از جمله علائم احتمالی عفونت کلیه مزمن عبارتند از:
- فشار خون بالا: مهمترین و شایعترین نشانۀ عفونت مزمن کلیه؛
- خستگی مداوم: به دلیل کاهش تدریجی عملکرد کلیه؛
- کمخونی: به علت اختلال در عملکرد طبیعی کلیه؛
- تب: خفیفتر از عفونت حاد ولی تکرار شونده.
علائم متفاوت در گروههای سنی مختلف
علائم عفونت کلیه در همۀ افراد یکسان نیست و در کودکان و سالمندان میتواند متفاوت و حتی غیرمعمول باشد. این تفاوتها تشخیص بیماری را دشوارتر میکند.
علائم عفونت کلیه در کودکان
کودکان و بهویژه نوزادان، نمیتوانند درد خود را بیان کنند؛ به همین دلیل خیلی مهم است که به بیقراری و ناخوشیهای بیدلیل آنها توجه کنید. موارد زیر مهمترین علائم عفونت کلیه در کودکان و نوزادان است:
- تب بالا، گاهی تنها علامت در کودکان زیر ۲ سال
- شبادراری یا بیاختیاری ادرار
- بیقراری یا بیحالی
اهمیت توجه به تب بیدلیل در کودکان
تب بدون علت مشخص میتواند یکی از مهمترین علائم عفونت کلیه در نوزاد باشد. گاهی در کودکان زیر ۲سال، تب تنها علامت پیلونفریت است.
علائم عفونت کلیه در سالمندان
در سالمندان، ممکن است علائم ادراری واضحی برای تشخیص عفونت کلیه وجود نداشته باشد و تنها تغییرات ذهنی زیر نشانۀ عفونت باشند:
- خوابآلودگی یا تغییر سطح هوشیاری
- گیجی یا اختلال در تمرکز
- اختلال در گفتار
تفاوت علائم عفونت ادراری با عفونت کلیه
عفونت ادراری و عفونت کلیه هر دو به یک سیستم مربوط هستند، اما شدت و محل درگیری و گاهی علائم آنها باهم فرق میکند. بر همین اساس، مهمترین علائم عفونت ادراری تحتانی (مثانه و مجرا) عبارتند از:
- احساس فوریت برای ادرار
- سوزش هنگام ادرار
- تکرر ادرار
این در حالی است که در عفونت کلیه (پیلونفریت) بیمار علائم زیر را تجربه میکند:
- ضعف عمومی و حال بدتر نسبت به عفونت مثانه
- درد در کمر یا پهلو
- تهوع و استفراغ
- تب بالا و لرز
با این تفاسیر، پیلونفریت مرحلۀ پیشرفتهتر عفونت ادراری است. اضافه شدن تب بالا، درد پهلو و علائم عمومی، مهمترین تفاوت سیستیت و پیلونفریت محسوب میشود و نشان میدهد عفونت به کلیهها رسیده است.
عفونت کلیه نسبت به عفونت مثانه جدیتر است و به درمان سریع نیاز دارد.
علل و عوامل خطر: چه کسانی بیشتر درگیر میشوند؟
شایعترین علت عفونت کلیه، گسترش یک عفونت ادراری درماننشده از مثانه به کلیهها است. به این صورت که عامل عفونت از طریق مجرای ادرار وارد دستگاه ادراری میشود و به سمت بالا حرکت میکند. این عامل عفونت اغلب باکتری اشریشیا کلی E.coli است که بهطور طبیعی در رودۀ بزرگ وجود دارد.
برخی افراد بیشتر در معرض خطر عفونت کلیه قرار دارند:
- زنان: عفونت کلیه در زنان شایعتر است، زیرا مجرای ادراری کوتاهتری دارند که فاصلۀ کمی تا مقعد دارد.
- زنان باردار: فشار رحم بر مثانه در دوران بارداری میتواند باعث تخلیۀ ناقص ادرار و بازگشت آن به سمت کلیه شود. این حالت خطر پیلونفریت در بارداری و عفونت کلیه در زنان باردار را افزایش میدهد.
نکته: عفونت کلیه در مردان کمتر شایع است، اما اگر رخ دهد، اغلب از نوع مزمن است و میتواند نشاندهندۀ مشکلات مهمی مانند سنگ یا انسداد مسیر ادرار باشد که به درمان جدی نیاز دارد.
مشکلات زمینهای و دلایل پیلونفریت مزمن
پیلونفریت مزمن معمولاً در اثر مشکلاتی ایجاد میشود که باعث اختلال در جریان طبیعی ادرار یا باقی ماندن ادرار در دستگاه ادراری میشوند. پس مهمترین این عوامل عبارتند از:
- سنگ کلیه: سنگ کلیه، بهویژه سنگهای بزرگ مانند سنگ شاخگوزنی که میتوانند مسیر ادرار را مسدود کنند.
- بزرگی پروستات: بزرگی پروستات باعث انسداد مسیر ادرار و تخلیۀ ناقص مثانه میشود و محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکند. این بیماری باعث میشود باکتری همراه ادرار از حالب به سمت سیستم ادراری بالا صعود کند.
- ریفلاکس وزیکو اورترال (VUR): ریفلاکس ادرارییک مشکل مادرزادی است که در آن ادرار از مثانه به سمت حالب و کلیه بازمیگردد. این بازگشت ادرار، باکتریها را به کلیه منتقل میکند و یکی از علل مهم عفونت کلیه در کودکان است.
- دیابت یا ضعف سیستم ایمنی: در افراد مبتلا به دیابت، سیستم ایمنی توانایی کمتری برای مقابله با عفونت دارد. به همین دلیل، عفونت کلیه در بیماران دیابتی شایعتر و گاهی شدیدتر است.
- استفاده از سوند ادراری (کاتتر): سوند میتواند مسیر مستقیمی برای ورود باکتریها به مثانه ایجاد کند. مثلاً سوند کوتاهمدت پس از جراحی بیشتر باعث پیلونفریت حاد میشود و سوند طولانیمدت یکی از علل مهم پیلونفریت مزمن است.
روشهای تشخیص پزشکی
تشخیص عفونت کلیه بر اساس معاینۀ پزشک متخصص اورولوژی، آزمایشها و در برخی موارد تصویربرداری انجام میشود.
تفاوت مهم بین پیلونفریت حاد و مزمن این است که در نوع حاد، هدف از تشخیص این بیماری تأیید سریع وجود عفونت فعال و شروع درمان است، اما در نوع مزمن، علاوه بر تشخیص عفونت، میزان آسیب کلیه و وجود مشکلات زمینهای نیز بررسی میشود.
در جدول زیر روشهای تشخیص پزشکی هر دو نوع عفونت کلیه را به همراه هدف هر کدام مشاهده میکنید:
| نوع عفونت | روشهای تشخیص | هدف |
| پیلونفریت حاد | معاینه فیزیکی پهلوها | بررسی درد و حساسیت پهلوها |
| آزمایش ادرار | بررسی وجود گلبولهای سفید، باکتری و خون در ادرار | |
| کشت ادرار | شناسایی نوع دقیق باکتری انتخاب بهترین آنتیبیوتیک در صورت دیده شدن باکتری در آزمایش اولیه | |
| آزمایش خون عفونت کلیه | بررسی گسترش عفونتارزیابی عملکرد کلیه | |
| پیلونفریت مزمن | تصویربرداری (سونوگرافی یا سیتیاسکن) | بررسی وجود اسکار ناشی از عفونت مکرر کوچک شدن کلیه یا انسدادتشخیص علت عفونت در افراد مشکوک به سنگ کلیه |
| آزمایش عملکرد کلیه ( eGFR و BUN) | ارزیابی توانایی کلیه در تصفیۀ خون از مواد زائد | |
| آزمایش ادرار | بررسی وجود عفونت مداوم یا آسیب کلیه |
درمان عفونت کلیه حاد و مزمن
درمان عفونت کلیه (پیلونفریت) به نوع بیماری بستگی دارد.
- در پیلونفریت حاد: هدف اصلی کنترل سریع عفونت و جلوگیری از آسیب کلیه است.
- در پیلونفریت مزمن: درمان فقط به از بین بردن باکتری محدود نمیشود، بلکه پزشکان باید علت زمینهای این بیماری مانند سنگ کلیه یا ریفلاکس ادراری را نیز برطرف کنند تا از آسیب دائمی جلوگیری شود.
به همین دلیل، رویکرد درمان عفونت کلیه فوری در نوع حاد از مدیریت طولانیمدت در نوع مزمن متفاوت است. در ادامه راههای مختلف درمان عفونت کلیه را بررسی میکنیم:
۱. آنتیبیوتیک
آنتیبیوتیک مهمترین بخش درمان عفونت کلیه است و در هر دو نوع حاد و مزمن استفاده میشود. انتخاب نوع دارو به شدت عفونت و نوع باکتری بستگی دارد.
الف) درمان پیلونفریت حاد با کمک آنتی بیوتیک
برای درمان این نوع از پیلونفریت، پزشک اورولوژی حتی قبل از آماده شدن نتیجۀ آزمایش کشت ادرار درمان را بلافاصله شروع میکند. مراحل درمان پیلونفریت حاد با کمک آنتی بیوتیک به صورت زیر است:
- پزشک متخصص ابتدا یک آنتیبیوتیک عمومی با اثر وسیع تجویز میکند تا عفونت سریع کنترل شود.
- پس از مشخص شدن نوع باکتری، ممکن است دکتر دارو را تغییر دهد تا درمان دقیقتر و مؤثرتر پیش برود.
سیپروفِلوکساسین (Ciprofloxacin) و لووفِلوکساسین (Levofloxacin)از جمله بهترین آنتیبیوتیکها برای عفونت کلیه هستند که معمولاً بین ۷ تا ۱۴ روز باید مصرف شوند.
تکمیل کامل دورۀ درمان پیلونفریت حاد بسیار مهم است. حتی اگر علائم این بیماری زودتر برطرف شوند، قطع زودهنگام دارو میتواند مشکلات زیر را ایجاد کند:
- بازگشت عفونت
- مقاوم شدن باکتریها
- افزایش خطر آسیب دائمی کلیه
ب) درمان پیلونفریت مزمن با کمک آنتی بیوتیک
در پیلونفریت مزمن، آنتیبیوتیک فقط برای درمان عفونت فعلی استفاده نمیشود، بلکه برای جلوگیری از عود مجدد عفونت در آینده نیز کاربرد دارد. در برخی بیماران، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک را با دوز کم و برای مدت طولانی (چند ماه) تجویز کند تا مانع از بازگشت و تکرار عفونت شود.
۲. مراقبتهای خانگی و کاهش درد
در کنار درمان دارویی، مراقبتهای حمایتی میتوانند در بهبود سریعتر و کاهش علائم عفونت کلیه موثر باشند. این اقدامات به بدن کمک میکنند تا بهتر با عفونت مقابله کند. مهمترین اقدامات خانگی برای کاهش درد و بهبود علائم این بیماری شامل موارد زیر است:
- نوشیدن مایعات کافی: مصرف آب بیشتر باعث افزایش دفع ادرار میشود و به خروج باکتریها از دستگاه ادراری کمک میکند.
- استراحت کافی: بدن برای مبارزه با عفونت به انرژی نیاز دارد. احساس ضعف و خستگی ممکن است تا حدود ۲ هفته ادامه داشته باشد و استراحت به بهبود سریعتر کمک میکند.
- مصرف دقیق داروهای تجویزی: داروها باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند تا درمان کامل انجام شود.
محدودیت در مصرف برخی داروها
از مصرف داروهایی مانند ایبوپروفن (ژلوفن، ادویل) بدون اجازۀ پزشک اورولوژی خودداری کنید. این داروها در برخی شرایط میتوانند خطر آسیب کلیوی را افزایش دهند، بهویژه زمانی که کلیه درگیر عفونت است.
۳. بستری شدن در بیمارستان
در برخی موارد، درمان عفونت کلیه به بستری شدن در بیمارستان نیاز دارد. پزشکان این تصمیم را زمانی میگیرند که درمان خوراکی کافی نباشد یا خطر عوارض وجود داشته باشد.
مهمترین موارد نیاز به بستری عبارتند از:
- تهوع و استفراغ شدید و ناتوانی در مصرف داروی خوراکی؛
- عفونت زیاد و علائم شدید؛
- ضعف سیستم ایمنی؛
- بارداری؛
- سن بالا.
در صورت بستری شدن در بیمارستان پزشکان اقدامات درمانی زیر را انجام میدهند:
- تزریق آنتیبیوتیک وریدی برای اثرگذاری سریعتر؛
- تزریق مایعات برای جلوگیری از کمآبی بدن؛
- پایش وضعیت کلیه و علائم حیاتی.
۴. جراحی: درمان اصلی علتهای زمینهای در پیلونفریت مزمن
ازآنجاییکه در پیلونفریت مزمن، معمولاً یک مشکل ساختاری باعث تداوم عفونت میشود. در این شرایط، آنتیبیوتیک بهتنهایی نمیتواند مشکل را بهطور کامل حل کند، زیرا علت اصلی همچنان باقی میماند. به همین دلیل، درمان علت زمینهای اهمیت زیادی دارد.
روشهای جراحی برای درمان پیلونفریت مزمن بسته به علت آن شامل موارد زیر است.:
اصلاح ریفلاکس ادراری (VUR)
جراح با اصلاح دریچۀ بین حالب و مثانه، از بازگشت ادرار جلوگیری میکند. با حذف این مسیر غیرطبیعی، خطر عفونت کلیه بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند. جالب است بدانید که این مشکل بیشتر در کودکان دیده میشود.
خارج کردن سنگ کلیه
سنگهای بزرگ کلیه محیط مناسبی برای رشد و پنهان شدن باکتریها ایجاد میکنند. تا زمانی که سنگ در کلیه باقی بماند، عفونت بهطور کامل از بین نمیرود و ممکن است بارها تکرار شود.
پزشک اورولوژی برای از بین بردن لانۀ باکتریها، سنگ را با یکی از روشهای زیر خارج میکند:
- روش PCNL: جراح یک مسیر کوچک از روی پوست ایجاد کرده و سنگ را مستقیماً از کلیه خارج میکند.
- روش لیتوتریپسی: پزشک اورولوژی با استفاده از امواج مخصوص، سنگ را به قطعات کوچکتر تبدیل میکند تا بدن بتواند آنها را دفع کند.
نِفِرکتومی (برداشتن کلیه آسیبدیده)
در موارد پیشرفته، عفونت طولانیمدت به بافت کلیه آسیب شدید وارد میکند و عملکرد آن را از بین میبرد. در این شرایط، کلیۀ آسیبدیده به منبع دائمی عفونت تبدیل میشود.
پزشک متخصص برای جلوگیری از ادامۀ عفونت و محافظت از سلامت بدن، کلیۀ آسیبدیده را خارج میکند. نگران نباشید، کلیۀ سالم دیگر میتواند وظیفۀ تصفیۀ خون را ادامه دهد.
۵. مدیریت عوارض در بیماران مبتلا به پیلونفریت مزمن
در پیلونفریت مزمن، آسیب طولانیمدت کلیه میتواند باعث مشکلات جدی مانند فشار خون بالا و نارسایی کلیه شود. مدیریت این عوارض بخش مهمی از درمان و مدیریت بیماری است. اقدامات اصلی برای مدیریت عوارض در بیماران مبتلا به پیلونفریت مزمن عبارتند از:
۱. کنترل دقیق فشار خون
آسیب و اسکار کلیه میتواند عملکرد هورمونهایی مانند رِنین و آلدوستِرون را مختل کند. این اختلال یکی از عوامل مهم افزایش فشار خون و پیشرفت نارسایی کلیه است. کنترل فشار خون به حفظ عملکرد باقیماندۀ کلیه کمک میکند.
۲. رژیم غذایی مناسب؛ برای عفونت کلیه چه بخوریم؟
پزشک متخصص ممکن است رژیم غذایی خاصی برایتان توصیه کند تا روند پیشرفت آسیب کلیوی کندتر شود. این رژیم غذایی شامل رژیم کمنمک برای کنترل فشار خون و رژیم کمپروتئین برای کاهش فشار بر کلیه است.
عوارض پیلونفریت: اگر عفونت کلیه درمان نشود چه اتفاقی میافتد؟
عفونت کلیه یک بیماری جدی است و بدون درمان مناسب میتواند به آسیبهای خطرناک و حتی دائمی منجر شود. شدت و نوع عوارض به این بستگی دارد که عفونت حاد باشد یا مزمن و همچنین به شرایط فرد (مانند بارداری یا سن کودک) وابسته است.
۱. عوارض پیلونفریت حاد
پیلونفریت حاد معمولاً بهطور ناگهانی ایجاد میشود. اگر درمان عفونت کلیه فوری انجام نشود، باکتریها میتوانند وارد جریان خون شوند و عوارض خطرناک زیر را ایجاد کنند:
سپسیس (عفونت خون)
مهمترین و خطرناکترین عارضه این بیماری است.در این حالت، باکتریها از کلیه وارد خون میشوند و عفونت در سراسر بدن پخش میشود. سپسیس یک وضعیت اورژانسی است و میتواند باعث افت فشار خون، آسیب به اندامها و حتی تهدید جان بیمار شود
آبسه کلیه (تجمع چرک در کلیه)
در برخی موارد، عفونت باعث تشکیل یک ناحیۀ چرکی در داخل کلیه میشود. آبسه کلیه درمان را دشوارتر میکند و ممکن است به مداخلات تخصصی نیاز داشته باشد.
نارسایی حاد کلیه
عفونت شدید کلیه میتواند بهطور موقت توانایی این عضو را در تصفیۀ خون کاهش دهد. این مشکل معمولاً با درمان مناسب بهبود پیدا میکند، اما در صورت تأخیر در درمان، خطر آسیب جدیتر وجود دارد.
۲. عوارض پیلونفریت مزمن
پیلونفریت مزمن بهصورت تدریجی و در طول زمان به کلیه آسیب میزند. مهمترین خطر این نوع عفونت، تخریب دائمی بافت کلیه است. دیگر عوارض این بیماری عبارتند از:
نارسایی مزمن کلیه
مهمترین عارضه نوع مزمن است.عفونت مکرر باعث ایجاد اسکار (جای زخم دائمی) در بافت کلیه میشود. این اسکارها توانایی کلیه در تصفیۀ خون را کاهش میدهند. حتی در موارد پیشرفتهتر ممکن است کلیه بهطور کامل عملکرد خود را از دست بدهد.
افزایش فشار خون
آسیب به کلیه تعادل هورمونهای تنظیمکنندۀ فشار خون را مختل میکند. در نتیجه، فرد ممکن است دچار فشار خون بالا شود که این عارضه نیز آسیب بیشتری به کلیه میزند.
افزایش خطر عفونتهای مکرر
کلیۀ آسیبدیده در برابر عفونتهای جدید آسیبپذیرتر میشود و این چرخه میتواند به مرور زمان وضعیت کلیه را بدتر کند.
۳. عوارض عفونت کلیه در بارداری
عفونت کلیه در زنان باردار یک وضعیت جدی محسوب میشود و به درمان سریع نیاز دارد. عدم درمان میتواند باعث زایمان زودرس و کاهش وزن نوزاد موقع تولد شود. به همین دلیل، پزشکان عفونت کلیه در زنان باردار را با حساسیت بیشتری درمان میکنند.
۴. عوارض عفونت کلیه در کودکان
کلیۀ کودکان هنوز در حال رشد است، بنابراین عفونت میتواند اثرات طولانیمدت و جدیتری داشته باشد که برخی از آنها به قرار زیر است:
- افزایش خطر فشار خون بالا در سنین بالاتر؛
- کاهش توانایی تصفیۀ خون در آینده؛
- ایجاد اسکار دائمی در کلیه؛
- افزایش خطر سپسیس.
پیشگیری از عفونت مجدد کلیه
در بسیاری از موارد، دلیل عود عفونت کلیه، وجود یک مشکل زمینهای در دستگاه ادراری است؛ بنابراین، پیشگیری فقط به رعایت بهداشت محدود نمیشود و کنترل و درمان علتهای زمینهای زیر نقش اصلی دارند:
- بزرگی پروستات: پیگیری منظم و مصرف دارو برای بهبود تخلیه ادرار؛
- سنگ کلیه: مصرف مایعات کافی، رژیم مناسب و پیگیری برای جلوگیری از تشکیل سنگ جدید؛
- ریفلاکس ادراری (VUR): درمان بهموقع برای جلوگیری از بازگشت ادرار به کلیه؛
- دیابت: کنترل قند خون با رژیم غذایی و دارو برای تقویت سیستم ایمنی؛
- رعایت اصول بهداشتی در استفاده از سوند (کاتر): شامل تخلیۀ بهموقع، قرار دادن کیسه در سطحی پایینتر از مثانه، تمیز نگهداشتن ناحیۀ اطراف سوند، نوشیدن مایعات.
پیشگیری از عفونت ادراری و انتقال آن به کلیه
رعایت نکات بهداشتی زیر برای پیشگیری از عفونت ادراری و کلیه بسیار مهم است:
- ادرار کردن بلافاصله پس از رابطۀ جنسی برای خارج کردن باکتریها؛
- استفاده نکردن از ژلهای بهداشتی در ناحیۀ تناسلی؛
- شستشو و خشک کردن از جلو به عقب در زنان؛
- اجتناب از نگه داشتن طولانی مدت ادرار؛
- نوشیدن آب کافی در طول روز.
چه زمانی اورژانسی به پزشک مراجعه کنیم؟
بروز علائم زیر نشاندهندۀ شدت عفونت است و به مراجعۀ فوری به پزشک نیاز دارد:
- گیجی، خوابآلودگی شدید یا اختلال در صحبت کردن؛
- هرگونه علائم عفونت ادراری در زنان باردار؛
- تهوع شدید و ناتوانی در نوشیدن مایعات؛
- تب بسیار بالا یا لرز شدید؛
- وجود خون در ادرار.
سخن پایانی
عفونت کلیه یا پیلونفریت میتواند حاد یا مزمن باشد و هر دو نوع به توجه جدی نیاز دارند. نوع حاد این بیماری سریع و شدید است و بدون درمان فوری ممکن است باعث عفونت خون شود یا آسیب جدی به کلیه وارد کند.
در حالی که نوع مزمن به تدریج کلیه را آسیبپذیر میکند و عفونتهای مکرر خطر نارسایی را افزایش میدهند. شناخت علائم هشداردهندۀ عفونت کلیه مانند تب بالا، درد پهلو، تهوع یا وجود خون در ادرار و مراجعۀ سریع به پزشک، کلید کنترل این بیماری است.
البته با مراجعه سریع به پزشک اورولوژی و درمان صحیح میتوان عفونت کلیه را کنترل و سلامت کلیهها را حفظ کرد.
