بعد از عمل وازکتومی (Vasectomy) بیضهها همچنان به تولید اسپرم ادامه میدهند؛ اما مسیر خروج اسپرم و ورود آن به مایع منی بسته شده است؛ بههمیندلیل، بارداری اتفاق نمیافتد. در ادامه توضیحات کاملتری دربارۀ فرایند وازکتومی، تأثیر آن بر تولید اسپرم و وضعیت اسپرم بعد از این عمل، ارائه میدهیم.
به طور کلی، اسپرمها پس از تولید در بیضه، وارد اپیدیدیم میشوند و آنجا طی چند روز تا چند هفته برای باروری، آماده میشوند. اپیدیدیم یک لولۀ باریک و مارپیچی است که پشت هر بیضه قرار دارد و نقش اصلی آن، ذخیره، بلوغ و انتقال اسپرمها پیش از خروج از بدن است.
بعد از وازکتومی، مسیر لولههای وابَران یا وازدِفِران (Vas deferens) که اسپرم را از بیضهها به مجاری انزال منتقل میکنند، قطع یا مسدود میشود. البته بعد از عمل، بیضهها همچنان اسپرم تولید میکنند. این اسپرمها پس از مدتی درون بیضه و اِپیدیدیم (Epididymis) باقی میمانند و سپس توسط بدن جذب میشوند.
درواقع، سلولهای ایمنی، اسپرمها را تجزیه میکنند و مواد آنها دوباره به چرخۀ متابولیک بدن برمیگردد؛ درست مانند فرایندی که برای بسیاری از سلولهای مردۀ دیگر در بدن رخ میدهد. این روند طبیعی است و معمولاً هیچ درد یا التهابی ایجاد نمیکند.
باقی ماندن اسپرم در بیضهها خطری ندارد. البته در موارد نادر ممکن است التهاب خفیف یا گرانولوم (تودۀ کوچک التهابی ناشی از تجمع اسپرم) ایجاد شود که امکان درمان آن وجود دارد. درصورت بروز درد، تورم یا تغییرات مداوم در بیضه، بهتر است به اورولوژیست مراجعه شود.
علاوهبراین توصیه میشود که مدتی بعد از وازکتومی برای اطمینان از پاک شدن کامل مسیر، از روشهای جلوگیری از بارداری استفاده شود؛ چون ممکن است هنوز مقدار کمی اسپرم در مجاری وابَران باقی مانده باشد.
