سیستوسکوپی مثانه و مجاری ادراری

سیستوسکوپی یکی از روش های تشخیص بیماری های مثانه و مجاری ادراری برای پزشک متخصص اورولوژی محسوب می شود. پزشک با استفاده از ابزار سبک و باریکی به نام سیستوسکوپ می تواند قسمت داخلی مثانه و مجاری ادراری بیمار را از نزدیک ببیند و به اطلاعات ارزشمندی در مورد مجرای ادرار، پروستات و مثانه دست پیدا کند.

عمل سیستوسکوپی

سیستوسکوپی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

پزشک متخصص اورولوژی از روش سیستوسکوپی به منظور تشخیص مشکلات احتمالی مجاری ادراری، مثانه و پروستات استفاده می کند. از جمله دلایل مراجعه بیماران به پزشک متخصص اورولوژی می توان به مشکل بی اختیاری ادرار، مشاهده خون در ادرار و یا ادرار کردن دردناک اشاره کرد. همچنین عفونت های مجرای ادرار، سنگ مثانه و سرطان مثانه نیز از دیگر دلایل مراجعه می باشند. در افراد مسن مشکلاتی چون بزرگ شدن پروستات و سایر موارد مرتبط با پروستات نیز به چشم می خورد که با استفاده از روش جراحی سیستوسکوپی می توان نسبت به تشخیص آنها اقدام نمود.

انواع سیستوسکوپی و نحوه انجام آنها

اینکه پزشک متخصص از کدام نوع سیستوسکوپ استفاده می‌کند بستگی به هدف معاینه دارد. روش جراحی سیستوسکوپی با کمک ابزاری به نام سیستوسکوپ انجام می شود. در انتهای این وسیله که یک لوله باریک است، یک چراغ کوچک وجود دارد. دو نوع روش جراحی سیتوسکوپی می توان نام برد:

  • سیتوسکوپ رژید یا سفت و استاندارد
  • سیستوسکوپ فکسیبل یا منعطف
سیستوسکوپ

سیتوسکوپ رژید یا سفت

سیستوسکوپ رژید به دلیل قطر زیاد لوله سیستوسکوپ با استفاده از بی حسی انجام نمی شود و چون دردناک و برای بیمار بسیار آزار دهنده است باید با بیهوشی عمومی صورت گیرد.

از عوارض عمل جراحی سیستوسکوپی سفت و یا رژید می توان به احساس سوزش در ادرار اشاره کرد که خیلی سریع و با گذشت زمان برطرف می گردد. مشاهده خون در ادرار که ممکن است تا چندین هفته ادامه داشته باشد و در صورتی که همراه با دفع لخته و به میزان زیاد باشد ممکن است منجر به احتباس ادرار شود. امکان عفونت، پارگی مثانه، خونریزی و احتباس ادراری از عوارض این نوع عمل جراحی هستند.

سیستوسکوپی فلکسیبل یا منعطف

نسل جدید این نوع جراحی به نام سیستوسکوپ منعطف یا فلکسیبل با استفاده از یک لوله باریک و قابل انعطاف صورت گرفته و لذا با کمک بی حسی موضعی و بدون ناراحتی و درد خاصی برای بیمار انجام می شود. در این نوع جراحی امکان چرخش لوله در تمامی زوایای مثانه وجود دارد. با توجه به اینکه نسل جدید سیستوسکوپ ها با استفاده از لوله های یک بار مصرف صورت می گیرد احتمال عفونت ادراری بسیار پایین و نزدیک به صفر است. در این نوع روش جراحی که حدود 5 تا 20 دقیقه به طول می انجامد، پیشاب راه شسته شده و یک داروی بی حسی به پوست داخل پیشابراه وارد می شود. این عمل بدون استفاده از سوزن انجام می گیرد. سپس لوله باریک سیستوسکوپ از طریق پیشابراه وارد مثانه می شود. آب نمک یا آب نیز در لوله جریان می یابد تا مثانه را پر کند. با پر شدن مثانه، دیواره آن کشیده شده و پزشک می تواند دیواره مثانه را به صورت کامل مشاهده کند. درصورت مشاهده بافت غیر طبیعی، نمونه برداری کوچکی (بیوپسی) صورت گرفته و نمونه به آزمایشگاه ارسال می شود.

عوارض جانبی سیستوسکوپی

معمولا روش سیستوسکوپی عوارض جانبی چندانی ندارد ولی در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر بیمار باید به سرعت با پزشک متخصص خود تماس بگیرد و یا اینکه به نزدیک ترین مرکز اورژانس و درمان محل خود مراجعه کند:

  • عدم امکان ادرار کردن بعد از سیستوسکوپی
  • مشاهده خون به رنگ قرمز روشن و یا لخته های سنگین خون در ادرار
  • شکم درد و احساس تهوع
  • تب و لرز
  • تب بالای 38.5 درجه
  • احساس درد و سوزش در حین ادرار که بیش از 2 روز به طول بیانجامد
 
 
 

قبل از سیستوسکوپی چه اقداماتی باید انجام داد؟

بیمار قبل از انجام سیستوسکوپی باید تمام لباس های زیر و رو را خارج کرده و لباس مخصوص اتاق عمل به تن کند. سپس روی تخت در وضعیتی قرار بگیرد که پاها از هم باز باشد و پزشک امکان دسترسی به مجرای ادراری را داشته باشد. برای اینکه بیمار دردی حس نکند از یک ژل مخصوص به منظور بی حسی موضعی پیشاب راه مجاری ادراری استفاده می شود. معمولا از بی حسی عمومی و یا نخاعی استفاده نمی شود. پس از انجام بی حسی پزشک لوله باریک سیستوسکوپ را وارد مجرای ادراری کرده و داخل مثانه و مجاری را مشاهده می کند.

با توجه به اینکه عفونت ادراری از مشکلات رایج بعد از جراحی سیستوسکوپی است، پزشک به منظور پیشگیری ممکن است از بیمار بخواهد که قبل از عمل یا یک آزمایش عفونت ادراری انجام دهد و یا اینکه قبل از عمل یک دوره آنتی بیوتیک مصرف کند. در حین عمل نیز معمولا از بیهوشی عمومی استفاده می شود. همراهی یک نفر از نزدیکان بیمار بعد از عمل جراحی ضروری است و بیمار نباید شخصا پس از عمل جراحی رانندگی کند.

 

عمل جراحی سیستوسکوپی چقدر طول می کشد؟

عمل سیستوسکوپی معمولا 15 تا 20 دقیقه طول می کشد و البته در صورت استفاده از بیهوشی عمومی زمان عمل تا نیم ساعت هم می تواند طولانی شود.

 

اینستاگرام دکتر مهدی قاضی

بعد از سیستوسکوپی چه باید کرد؟

با اینکه بیشتر افراد پس از یکی دو روز از انجام عمل به منظور بهبودی سریعتر بهتر است که موارد زیر را در نظر داشته باشید:

  • در صورت احساس خستگی استراحت کنید. از مواردی که به بهبود شما کمک می کند خواب کافی است.
  • تا زمان تایید پزشک از فعالیت شدید و سنگین خودداری کنید.
  • در مورد زمان شروع رانندگی و برقراری رابطه جنسی از پزشک خود سوال کنید.
  • می توانید برنامه غذایی روزانه خود را داشته باشید. مصرف مایعات نیز کمک کننده است.
  • داروهای خود را طبق تجویز پزشک مصرف کنید. در صورتی که معده درد دارید دارو را بعد از صرف غذا میل کنید.
  • حتما طبق تاریخ تعیین شده به پزشک مراجعه کنید و دوره مصرف آنتی بیوتیک ها را کامل کنید.
  • آزمایش های لازم را انجام داده و نتایج آنها را به نظر پزشک متخصص خود برسانید.

نتایج سیستوسکوپی

پزشک معمولا بعد از انجام عمل جراحی سیستوسکوپی در مورد نتایج عمل با بیمار و یا همراه او صحبت خواهد کرد. در صورتی که عمل جراحی سیستوسکوپی با انجام نمونه برداری یا بیوپسی از مثانه همراه بوده باشد، لازم است که نمونه به آزمایشگاه فرستاده شده و پس از آماده شدن جواب تست آزمایشگاه پزشک در مورد نتایج آن با بیمار صحبت کند.

قیمت سیستوسکوپی

قیمت عمل جراحی سیستوسکوپی بسته به هدف عمل و نیاز بیمار، نوع سیستوسکوپی و مشکل پیش آمده متفاوت است. لذا با توجه به نوع عمل، هزینه آن نیز متفاوت خواهد بود.

کلام آخر

 سیستوسکوپی معمولا به صورت سرپایی و یا به عنوان بخشی از مراحل تشخیص بیماری در بیمارستان انجام می شود. با توجه به شرایط بیمار و یا تشخیص پزشک، ممکن است روش انجام آن برای بیماران مختلف متفاوت باشد. سیستوسکوپی نیز همانند سایر روش های تهاجمی می تواند عوارضی به دنبال داشته باشد. معمولا پس از عمل برای شما آنتی بیوتیک تجویز می شود. باید دوره مصرف آنتی بیوتیک را کامل کنید و در صورت مشاهده هر یک از علائم تب و لرز، عدم امکان ادرار، درد در زیر شکم و پایین کمر، ادامه سوزش ادرار و یا مشاهده خون در ادرار حتما به پزشک مراجعه کنید.

تماس با ما