فیوژن بیوپسی پروستات چیست و چه کاربردی دارد؟

فیوژن بیوپسی پروستات روشی به‌روز برای تشخیص سرطان پروستات است که ترکیبی از تصویربرداری ام‌آر‌آی (MRI) و سونوگرافی است. این روش با دقت بالاتر نسبت به نمونه‌برداری‌های سنتی، امکان شناسایی نواحی مشکوک در پروستات را فراهم می‌کند و نیاز به بیوپسی مکرر را کاهش می‌دهد.

در این مقاله تصمیم داریم اطلاعات جامع و کاملی دربارۀ فیوژن بیوپسی پروستات ارائه دهیم، مزایا و کاربردهای آن را بررسی کنیم، مراحل انجام فیوژن بیوپسی، عوارض احتمالی، هزینه‌های آن و نقش این روش در آیندۀ تشخیص سرطان پروستات را به‌طور کامل توضیح دهیم. برای آشنایی با این روش تا انتهای این مطلب با ما همراه شوید.

معرفی روش فیوژن بیوپسی پروستات

روش جدید بیوپسی پروستات یا همان فیوژن بیوپسی بر پایۀ اتصال و هم‌پوشانی تصاویر دقیق MRI با سونوگرافی عمل می‌کند. در این روش، ابتدا شخص تحت MRI پروستات قرار می‌گیرد تا نواحی مشکوک به سرطان مشخص شوند. سپس در هنگام انجام بیوپسی، تصاویر MRI در نرم‌افزارهای پیشرفته با تصاویر زندۀ سونوگرافی ادغام می‌شوند.

در واقع تصاویر MRI به یک دستگاه سونوگرافی خاص منتقل می‌شوند و پزشک اورولوژیست هنگام انجام بیوپسی، تصاویر MRI را به‌صورت زنده و همزمان روی صفحه نمایش سونوگرافی مشاهده می‌کند.

این همپوشانی تصاویر به اورولوژیست اجازه می‌دهد تا یک نقشۀ سه‌بعدی دقیق از پروستات داشته باشد و با دیدن محل دقیق نواحی مشکوک، سوزن بیوپسی را با دقت میلی‌متری به آن مناطق هدایت کند. این رویکرد هدفمند، شانس یافتن سلول‌های سرطانی را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد و نیاز به نمونه‌برداری تصادفی و گسترده به حداقل می‌رسد.

مکانیزم دقیق و کم‌خطای فیوژن بیوپسی پروستات، آن را از روش‌های قدیمی متمایز کرده و به یکی از مطمئن‌ترین شیوه‌ها در تشخیص سرطان پروستات تبدیل کرده است.

نقش MRI در فیوژن بیوپسی

دقت MRI فیوژن پروستات، یکی از مهم‌ترین عواملی است که در موفقیت این روش نمونه‌برداری نقش دارد. در واقع، نقش اصلی MRI در بیوپسی فیوژن، شناسایی دقیق نواحی مشکوک به سرطان، قبل از انجام نمونه‌برداری است.

برخلاف سونوگرافی که فقط می‌تواند تغییرات ساختاری کلی را نشان دهد، MRI چندپارامتری می‌تواند ویژگی‌های دقیق بافت پروستات مثل میزان خون‌رسانی و تراکم سلولی آن را بررسی کند. این اطلاعات به رادیولوژیست کمک می‌کند تا نواحی با احتمال بالای سرطانی بودن را با دقت بالا مشخص و اصطلاحاً نقشه‌برداری کند.

این نقشه‌برداری دقیق، خطای تشخیصی را به‌شدت کاهش می‌دهد و از بیوپسی‌های منفی کاذب (عدم تشخیص سرطان در صورت وجود) جلوگیری می‌کند. 

تفاوت روش قدیمی بیوپسی و فیوژن بیوپسی پروستات

در گذشته، بیوپسی پروستات به روش TRUS انجام می‌شد و تحت هدایت سونوگرافی ترانس رکتال (Transrectal Ultrasound) بود. در این روش، پزشک فقط می‌توانست ابعاد کلی پروستات را مشاهده کند و بدون داشتن دید دقیق از نواحی مشکوک، چندین نمونه را از بخش‌های مختلف غدۀ پروستات به‌صورت تصادفی می‌گرفت.

در مقابل، فیوژن بیوپسی پروستات با ترکیب تصاویر دقیق MRI و سونوگرافی، نمونه‌گیری هدفمند را برای پزشک امکان‌پذیر می‌سازد.

مزایای روش فیوژن بیوپسی پروستات نسبت به بیوپسی سنتی

روش فیوژن بیوپسی پروستات، مزایای مختلفی نسبت به روش نمونه‌برداری سنتی دارد. در ادامۀ این بخش از مقاله تصمیم داریم چند مورد از مهم‌ترین مزایای این روش نوین را بیان کنیم:

• دقت بیشتر: مهم‌ترین مزیت این روش، دقت فوق‌العاده آن است. فیوژن بیوپسی، با هدف قرار دادن مستقیم نواحی مشکوک شناسایی‌شده در MRI، شانس تشخیص سرطان‌های بالینی مهم به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد.
• نمونه‌برداری هدفمند: این روش جدید، به جای گرفتن نمونه‌های متعدد و بی‌هدف، از مناطقی نمونه‌برداری می‌کند که بیشترین احتمال وجود سلول‌های سرطانی را دارند. این امر از نمونه‌برداری غیرضروری از بافت سالم جلوگیری می‌کند.
• کاهش نیاز به تکرار نمونه‌برداری: به‌دلیل دقت بالای فیوژن بیوپسی، احتمال نیاز به تکرار بیوپسی در آینده به دلیل نتیجۀ منفی کاذب، کاهش می‌یابد. در نتیجه اضطراب و استرس بیمار، نسبتاً کاهش می‌یابد و هزینه‌ها و عوارض تکراری و اضافی نیز به او تحمیل نمی‌شود.

درمان بیماری‌های پروستات

مطب مجهز و تخصصی

نوبت‌دهی آنلاین و تلفنی

23 سال سابقه درمانی درخشان

نوبت‌دهی بیماری‌های پروستات

مقایسۀ هزینۀ  فیوژن بیوپسی پروستات و روش TRUS

از نظر هزینه، روش سنتی معمولاً ارزان‌تر از روش  فیوژن بیوپسی تمام می‌شود؛ اما به‌خاطر دقت پایین ممکن است به تکرار نیاز داشته باشد؛ بنابراین فیوژن بیوپسی پروستات در ابتدا گران‌تر از روش سنتی است، اما با تشخیص دقیق‌تر و کاهش نیاز به تکرار، روشی اقتصادی‌تر محسوب می‌شود. 

تفاوت عملکرد در تشخیص سرطان‌های مهم

مؤسسۀ ملی سلامت آمریکا (NIH) در سال‌های 2007 تا 2014، پژوهشی را روی بیش از 1000 مرد که مشکوک به سرطان پروستات بودند، آغاز کرد. این افراد هم با روش سنتی (TRUS بیوپسی) و هم با روش جدید فیوژن MRI/Ultrasound نمونه‌برداری شدند تا نتایج مقایسه شود. 

نتیجه این شد که با روش سنتی TRUS، فقط ۱۲۲ مورد سرطان پروستات با درجۀ بالا (High-Risk) شناسایی شد؛ اما با روش فیوژن بیوپسی، ۱۷۳ مورد از همین سرطان‌های با درجۀ بالا پیدا شد. در واقع روش فیوژن بیوپسی، توانست حدود ۳۰ درصد بیشتر از روش سنتی، سرطان‌های خطرناک پروستات را پیدا کند.

چه کسانی به فیوژن بیوپسی نیاز دارند؟

تشخیص سرطان پروستات با فیوژن، به‌طور خاص برای گروهی از مردان توصیه می‌شود که نیاز به تشخیص دقیق‌تر سرطان پروستات دارند. این روش برای افرادی که دارای نتایج آزمایشگاهی یا تصویربرداری مشکوک هستند، بهترین گزینه محسوب می‌شود. از جملۀ این افراد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مردان با سطح PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات) بالا: اگر سطح PSA در خون به‌طور مداوم بالا باشد یا به‌سرعت افزایش یابد، این می‌تواند نشانه‌ای از وجود سرطان پروستات باشد. در چنین شرایطی، پزشک متخصص اورولوژی برای بررسی دقیق‌تر، فیوژن بیوپسی را توصیه می‌کند. 
• نتایج مشکوک در MRI پروستات: درصورتی‌که تصویربرداری MRI نواحی مشکوکی را در پروستات نشان دهد، فیوژن بیوپسی، روشی ایده‌ئال برای هدف قرار دادن دقیق و نمونه‌برداری از این مناطق است.
• سابقۀ خانوادگی سرطان پروستات: مردانی که سابقۀ خانوادگی قوی ابتلا به سرطان پروستات دارند، ممکن است در معرض خطر بالاتری باشند. در این افراد، حتی با وجود PSA نسبتاً نرمال، فیوژن بیوپسی می‌تواند در صورت وجود علائم و تشخیص اورولوزیست، به تشخیص زودهنگام کمک کند.
• تکرار بیوپسی ناموفق: یکی از شایع‌ترین دلایل توصیه به فیوژن بیوپسی، منفی بودن نتیجۀ بیوپسی‌های قدیمی قبلی، با وجود بالا بودن مداوم PSA یا وجود سایر علائم است. در این شرایط، پزشک به این نتیجه می‌رسد که روش‌های قدیمی نمونه‌برداری نتوانسته است نواحی سرطانی پنهان را پیدا کند و فیوژن بیوپسی با دقت بالایی که دارد، می‌تواند به شناسایی بیماری کمک کند.

درمان بیماری‌های پروستات

مطب مجهز و تخصصی

نوبت‌دهی آنلاین و تلفنی

23 سال سابقه درمانی درخشان

نوبت‌دهی بیماری‌های پروستات

نحوۀ انجام فیوژن بیوپسی

فیوژن بیوپسی در چهار مرحلۀ تصویربرداری MRI، آماده‌سازی بیمار، ادغام تصاویر (فیوژن) و نمونه‌برداری انجام می‌شود. این فرایند با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود؛ اما در برخی موارد ممکن است پزشک تشخیص دهد که بی‌حسی عمومی انجام شود. در ادامه مراحل فیوژن بیوپسی را توضیح می‌دهیم:

1. تصویربرداری MRI: بیمار ابتدا تحت تصویربرداری MRI پروستات قرار می‌گیرد تا نواحی مشکوک به سرطان مشخص شوند.
2. آماده‌سازی بیمار: این فرایند معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود؛ اما در برخی موارد، پزشک ممکن است بی‌حسی عمومی را توصیه کند.
3. ادغام تصاویر (فیوژن): تصاویر MRI با نرم‌افزارهای ویژه ذخیره شده و در مرحله بعد با سونوگرافی ترانس‌رکتال (TRUS) ادغام می‌شوند. در طول نمونه‌برداری، پزشک از سونوگرافی زنده استفاده می‌کند و نرم‌افزار تصاویر MRI و سونوگرافی را روی هم قرار می‌دهد تا محل دقیق ضایعات مشکوک مشخص شود.
4. نمونه‌برداری هدفمند: سوزن بیوپسی به‌صورت دقیق به نقاط مشکوک هدایت می‌شودو نمونه‌های لازم برداشته می‌شوند. این روش دقت تشخیص را افزایش می‌دهد و از نیاز به نمونه‌گیری گسترده و تصادفی جلوگیری می‌کند. سپس نمونه‌های برداشته‌شده برای بررسی به آزمایشگاه ارسال می‌شوند.

آشنایی با انواع روش‌های فیوژن بیوپسی پروستات

هنگام انجام فیوژن بیوپسی پروستات، برای اینکه پزشک نقاط مشکوک را  درست هدف بگیرد، از روش‌های تصویربرداری مختلف استفاده می‌کند. در ادامه راه‌های مختلف این کار را شرح می‌دهیم:

• روش In-bore MRI biopsy: در این روش، سوزن بیوپسی مستقیماً در دستگاه MRI وارد بدن می‌شود و نمونه‌برداری انجام می‌شود. این روش، دقت بسیار بالایی دارد اما هزینه‌بر و زمان‌بر است و معمولاً فقط در مراکز پیشرفته انجام می‌شود.
• روش Cognitive fusion biopsy: پزشک، تصاویر MRI را از قبل بررسی و هنگام انجام بیوپسی با سونوگرافی (TRUS) تلاش می‌کند همان نقاط مشکوک را هدف بگیرد. موفقیت این روش تا حد زیادی به مهارت و تجربۀ پزشک وابسته است.
•  روش Software fusion biopsy: در این روش، تصاویر MRI و TRUS با کمک نرم‌افزارهای پیشرفته روی هم منطبق می‌شوند. این روش مدرن و دقیق، یکی از استانداردترین روش‌های بیوپسی پروستات محسوب می‌شود.

نکات قبل از فیوژن بیوپسی

برای انجام موفقیت‌آمیز فیوژن بیوپسی، رعایت برخی نکات آماده‌سازی ضروری است. رعایت این اقدامات آمادگی کمک می‌کند روند بیوپسی با ایمنی بیشتری انجام شود:

• بیمار باید پزشک را در جریان تمام داروهایی که مصرف می‌کند قرار دهد؛ زیرا برخی داروهای ضدانعقاد یا رقیق‌کنندۀ خون باید چند روز قبل از بیوپسی قطع شوند تا خطر خون‌ریزی کاهش یابد. 
• معمولاً یک آزمایش خون پیش از عمل انجام می‌شود تا وضعیت سلامت عمومی بیمار بررسی شود. 
• پزشک معمولاً آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه تجویز می‌کند تا احتمال بروز عفونت پس از نمونه‌برداری کاهش یابد. 

نقاهت پس از بیوپسی فیوژن

پس از اتمام بیوپسی، می‌توانید به خانه بازگردید. مهم است که در ۲۴ ساعت اول استراحت کافی داشته باشید و از انجام فعالیت‌های سنگین خودداری کند.

داروهای تجویزشده، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها را طبق دستور مصرف کند. درصورت بروز علائمی مانند تب و لرز، خون‌ریزی شدید یا ناتوانی در دفع ادرار، شخص باید فوراً به پزشک مراجعه کند؛ زیرا این موارد می‌توانند نشانۀ عوارض جدی باشند.

عوارض احتمالی فیوژن بیوپسی پروستات

بیوپسی فیوژن پروستات مانند هر روش پزشکی دیگر می‌تواند با عوارض و خطراتی همراه باشد. البته عوارض این روش معمولاً جزئی و قابل کنترل هستند و به‌دلیل دقت بالاتر و هدفمند بودن این روش، ممکن است عوارض آن نسبت به بیوپسی‌های سنتی کمتر باشند. آگاهی از این عوارض به بیماران کمک می‌کند تا با آمادگی بیشتری فرایند فیوژن بیوپسی را طی کنند. شایع‌ترین عوارض احتمالی این روش عبارتند از:

• خون‌ریزی: وجود مقداری خون در ادرار، مدفوع یا منی برای چند روز پس از فیوژن بیوپسی، طبیعی است. این عارضه معمولاً خود به خود برطرف می‌شود. در موارد نادر، احتمال خون‌ریزی شدید نیز وجود دارد.
• عفونت: پس از نمونه‌برداری، خطر عفونت، به‌ویژه در ناحیۀ رکتوم (Rectum) یا مجاری ادراری، وجود دارد؛ ازاین‌رو مصرف آنتی‌بیوتیک پیش از عمل برای پیشگیری از این عارضه ضروری است. تب، لرز و درد شدید، نشانه‌های عفونت هستند.
• مشکلات ادراری: برخی بیماران ممکن است برای مدت کوتاهی پس از بیوپسی، دچار سوزش ادرار یا تکرر ادرار شوند. در موارد نادر، احتباس ادراری (ناتوانی در دفع ادرار) نیز ممکن است رخ دهد که نیازمند مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی است.

هزینه و دسترسی به نمونه‌برداری فیوژن پروستات در ایران

هزینۀ فیوژن بیوپسی پروستات در ایران  می‌تواند بسته به مرکز درمانی، پوشش بیمه‌ای، تجهیزات مورد استفاده و اینکه MRI فیوژن بوپسی در همان مرکز انجام شود یا خیر، متفاوت باشد. 

از نظر دسترسی، هنوز این روش در تمام شهرها و مراکز درمانی ایران رایج نشده و بیشتر در مراکز و مطب‌های تخصصی اورولوژی در دسترس است. در مجموع، اگرچه هزینۀ اولیه فیوژن بیوپسی بالاتر از بیوپسی سنتی است؛ اما مزایای آن در دقت و کاهش عوارض باعث می‌شود برای بسیاری از بیماران انتخاب مقرون‌به‌صرفه‌تری باشد.

درمان بیماری‌های پروستات

مطب مجهز و تخصصی

نوبت‌دهی آنلاین و تلفنی

23 سال سابقه درمانی درخشان

نوبت‌دهی بیماری‌های پروستات

جمع‌بندی

در این مقاله دربارۀ فیوژن بیوپسی پروستات حرف زدیم و آن را با روش سنتی نمونه‌برداری مقایسه کردیم. همچنین مزایا و معایبش را نسبت به روش‌های قبلی توضیح دادیم و عوارض و هزینۀ آن را بیان کردیم. امیدواریم نکات این مقاله به درک کامل مخاطبان از این فرایند نمونه‌برداری، کمک کرده باشد.

به‌طور خلاصه، بیوپسی فیوژن پروستات، یک روش به‌روز و پیشرفته برای تشخیص سرطان پروستات است که در آن، نمونه‌ها به‌طور هدفمند از نواحی مشکوک برداشته می‌شوند و به‌همین‌دلیل با این روش، احتمال شناسایی سرطان‌های مهم و پرخطر، بیشتر و نیاز به تکرار بیوپسی، کمتر می‌شود.

فیوژن بیوپسی پروستات یک روش مطمئن و کارآمد برای مردانی است که در معرض خطر سرطان پروستات قرار دارند یا نتایج آزمایش‌های اولیۀ آن‌ها مشکوک بوده است. درصورتی‌که در معرض خطر سرطان پروستات هستید یا تمایل دارید معاینات و بررسی‌های لازم در این زمینه را پشت سر بگذارید، بهترین کار این است که به یک پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کنید.

سوالات متداول