لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف (IVF)

لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف (IVF)

درمان لقاح آزمایشگاهی یا IVF

فهرست عناوین این مقاله

فهرست عناوین این مقاله

لقاح آزمایشگاهی (همچنین به عنوان آی وی اف شناخته می شود) روند درمانی پیچیده ای است که می تواند منجر به بارداری زوج های نابارور شود. همچنین از آی وی اف می توان برای جلوگیری از انتقال مشکلات ژنتیکی والدین به کودک استفاده کرد.

لقاح آزمایشگاهی موثرترین نوع درمان ناباروری است که شامل دستکاری تخمک، جنین و اسپرم است. به طور کلی، این گروه از درمان ها را فناوری کمک باروری می نامند.

چگونگی فرآیند لقاح آزمایشگاهی

در طی لقاح آزمایشگاهی، تخمک های بالغ از تخمدان ها جمع آوری شده و توسط اسپرم در آزمایشگاه لقاح می یابند. سپس یک یا چند مورد از تخم‌های لقاح یافته (بلاستوسیت) در رحم قرار میگیرند.
یک دوره کامل آی وی اف حدود 2 تا 3 هفته طول می کشد. گاهی اوقات این مراحل به بخش‌های مختلف تقسیم می‌شوند و ممکن است فرآیند زمان بیشتری طول بکشد.

فرآیند لقاح آزمایشگاهی

چه کسی می تواند از IVF استفاده کند؟

IVF را می‌توان با استفاده از تخمک و اسپرم خود زوج انجام داد. یا ممکن است شامل تخمک، اسپرم یا جنین از یک اهدا کننده شناخته شده یا ناشناس باشد. در برخی موارد، از یک رحم اجاره ای (کسی که جنین در رحم او کاشته می‌شود) استفاده می‌شود.

شانس شما برای داشتن یک نوزاد سالم با استفاده از IVF به عوامل زیادی مانند سن و علت ناباروری شما بستگی دارد.

اگر بیش از یک جنین در رحم قرار داده شود، می تواند منجر به بارداری با بیش از یک نوزاد شود. این را حاملگی چندقلو می‌نامند.

دلایل استفاده از آی وی اف

ناباروری با علت ناشناخته: گاهی اوقات آزمایشات نمی‌توانند دلیل ناباروری فرد را پیدا کنند.

اختلالات ژنتیکی: اگر شما یا همسرتان در معرض انتقال یک اختلال ژنتیکی به فرزندتان هستید، پزشک زنان ممکن است آی وی اف را توصیه کند. این روش تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی نامیده می‌شود. پس از برداشت و لقاح تخمک‌ها، آنها از نظر مشکلات ژنتیکی خاصی بررسی می‌شوند و جنین‌های معیوب کاشته نمیشوند. با این حال، همه بیماری‌های ژنتیکی را نمی‌توان قبل از کاشت جنین تشخیص داد.

تمایل به حفظ باروری به دلیل سرطان یا سایر بیماری ها: درمان های سرطان مانند پرتودرمانی یا شیمی درمانی می‌تواند به باروری آسیب برساند. اگر قصد شروع درمان سرطان را دارید، آی وی اف می‌تواند راهی برای داشتن فرزند در آینده باشد. تخمک‌ها را می‌توان از تخمدان‌ها جمع آوری و برای استفاده بعدی منجمد کرد. یا تخمک‌ها را می‌توان به فعلا بارور نمود و برای استفاده در آینده منجمد کرد.

حامل جنین (رحم اجاره ای)

افرادی که رحم کارآمدی ندارند یا برای آنها بارداری خطرات جدی برای سلامتی دارد، ممکن است رحم را اجاره نمایند. به این فرد حامل جنین گفته می‌شود. در این مورد، تخمک‌های شما با اسپرم بارور می‌شوند، اما جنین‌های حاصل شده، در رحم فرد دیگری و نه شما قرار می‌گیرند.

ریسک‌های آی وی اف (IVF)

آی وی اف می‌تواند احتمال بروز مشکلات خاصی را افزایش دهد. این خطرات شامل موارد زیر هستند:

استرس: آی وی اف می‌تواند از نظر جسمی، روحی و مالی فرساینده باشد.

عوارض ناشی از عمل استخراج تخمک: پس از مصرف داروهایی برای تحریک رشد فولیکول در تخمدان‌ها که هر کدام حاوی یک تخمک هستند، عمل جمع‌آوری تخمک انجام می‌شود. این عمل را تخمک کشی می‌نامند. برای برداشتن تخمک‌ها از سونوگرافی برای هدایت یک سوزن بلند و نازک از طریق واژن و به داخل تخمدان ها استفاده می‌شود. سوزن می‌تواند باعث خونریزی، عفونت یا آسیب به روده، مثانه یا رگ‌های خونی شود. همچنین بیهوشی نیز خطراتی اندک دارد .

سندرم تحریک بیش از حد تخمدان: در این بیماری تخمدان‌ها متورم و دردناک می‌شوند. می‌تواند ناشی از دریافت آمپول‌های داروهای کمک باروری، مانند گنادوتروپین جفتی انسانی (HCG) برای تحریک تخمک‌گذاری قبل از آی وی اف باشد.
علائم اغلب تا یک هفته طول می‌کشد. این علائم شامل درد خفیف شکم، نفخ، ناراحتی معده، استفراغ و اسهال است. به ندرت، برخی از افراد به شکل شدیدتری از سندرم تحریک بیش از حد تخمدان مبتلا می‌شوند که می‌تواند باعث افزایش سریع وزن و تنگی نفس نیز شود.

سقط جنین: نرخ سقط جنین برای افرادی که با استفاده از IVF با جنین‌های تازه باردار می‌شوند، مشابه افرادی است که به طور طبیعی باردار می‌شوند – حدود 15٪ برای زنان باردار در دهه 20 زندگی و بیش از 50٪ برای افراد بالای 40 سال. این میزان با افزایش سن فرد باردار افزایش می یابد.

بارداری خارج از رحم: در این وضعیت، تخم یا جنین اولیه اغلب به اشتباه در لوله های رحمی و نه خود رحم لاله گزینی میکند .
جنین نمی تواند در خارج از رحم زنده بماند و امکان ادامه بارداری وجود ندارد. درصد کمی از افرادی که از IVF می کنند دچار بارداری خارج از رحم می شوند.

چندقلوزایی: IVF خطر داشتن بیش از یک
نوزاد را افزایش می دهد. بارداری با چند قلو نسبت به بارداری تک قلو، ریسک بالاتری از فشار خون بالا و دیابت بارداری، زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد و نقص‌های مادرزادی را به همراه دارد.

نقص های مادرزادی: سن مادر، صرف نظر از نحوه لقاح، عامل اصلی خطر برای نقص های مادرزادی است. اما فناوری های کمک باروری مانند IVF با اندکی افزایش خطر ابتلای نوزاد به مشکلات قلبی، گوارشی یا سایر شرایط مرتبط است. تحقیقات بیشتر اگرچه لازم است.

زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد: تحقیقات نشان می دهد که IVF به طور جزئی خطر تولد زودرس یا کم وزن بودن نوزاد را افزایش می دهد.

سرطان: برخی مطالعات اولیه حاکی از آن بود که داروهای خاصی که برای تحریک رشد تخمک استفاده می شوند، ممکن است با ابتلا به نوع خاصی از تومور تخمدان مرتبط باشند. اما مطالعات جدیدتر از این یافته ها پشتیبانی نمی‌کنند.

آمادگی برای آی وی اف

برای شروع، باید یک کلینیک معتبر ناباروری پیدا کنید؛ موفقیت یک کلینیک ناباروری به عوامل زیادی بستگی دارد. این موارد شامل سن و مسائل پزشکی افرادی است که تحت درمان قرار می‌گیرند، و همچنین رویکردهای درمانی کلینیک.

قبل از شروع یک دوره‌ی آی وی اف به احتمال زیاد شما و همسرتان به آزمایش‌های غربالگری مختلفی نیاز خواهید داشت. این موارد عبارتند از:

آزمایش ذخیره‌ی تخمدان: این شامل انجام آزمایش خون برای بررسی تعداد تخمک‌های موجود در بدن است. ( ذخیره‌ی تخمک )

تجزیه و تحلیل مایع منی: تجزیه و تحلیل اسپرم می‌تواند تعداد اسپرم، شکل آنها و نحوه‌ی حرکتشان را بررسی کند.

غربالگری بیماری‌های عفونی: شما و همسرتان هر دو برای بیماری‌هایی مانند ویروس ایدز (HIV) مورد غربالگری قرار خواهید گرفت.

تمرین انتقال جنین: برای تعیین عمق رحم انجام می شود و یافتن بهترین تکنیک برای انتقال جنین به رحم فرد.

بررسی رحم: قبل از شروع آی.وی.اف، داخل رحم مورد بررسی قرار می‌گیرد. شامل انجام آزمایشی به نام سونوهیستروسکوپی .
مایعی با استفاده از یک لوله‌ی پلاستیکی نازک از طریق دهانه‌ی رحم به داخل رحم فرستاده می‌ شود و سپس سونوگرافی رحم انجام میشود.
ممکن است بررسی رحم شامل آزمایشی به نام هیستروسکوپی باشد. در این روش تشخیصی، یک تلسکوپ باریک، انعطاف‌پذیر و چراغ‌دار از طریق واژن و دهانه‌ی رحم به داخل رحم وارد می‌شود تا متخصصین زنان داخل رحم را مشاهده کنند.

آنچه می توانید انتظار داشته باشید…

پس از تکمیل مراحل آماده سازی، یک دوره آی وی اف حدود 2 تا 3 هفته طول می کشد. ممکن است بیش از یک دوره مورد نیاز باشد.

مراحل یک دوره به شرح زیر است:

تحریک تخمدان‌ها: ممکن است آمپول های هورمونی دریافت کنید که به رشد بیش از یک تخمک در یک زمان کمک می کنند. این آمپول ممکن است حاوی هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)، هورمون لوتئینه کننده (LH) یا هر دو باشد.

کمک به بالغ شدن تخمک‌ها: هورمونی به نام گنادوتروپین جفتی انسانی (HCG) یا سایر داروها می توانند به بالغ شدن و آماده شدن تخمک ها برای رها شدن از کیسه هایشان (فولیکول ها) در تخمدان ها کمک کنند.

به تعویق انداختن تخمک‌گذاری: این داروها از آزاد شدن زودهنگام تخمک های در حال رشد توسط بدن جلوگیری می کنند.

آماده سازی پوشش داخلی رحم: ممکن است مصرف مکمل های هورمون پروژسترون را در روز عمل تخمک کشی شروع کنید. یا ممکن است این مکمل ها را در زمانی که جنین در رحم قرار می گیرد، مصرف کنید. این داروها احتمال چسبیدن تخمک لقاح یافته به دیواره رحم را بهبود می بخشد.


اغلب، قبل از تخمک کشی به 1 تا 2 هفته تحریک تخمدان نیاز دارید. برای فهمیدن اینکه چه زمانی تخمک‌ها آماده هستند، ممکن است به موارد زیر نیاز داشته باشید:

سونوگرافی واژینال: یک تست تصویربرداری از تخمدان‌ها برای ردیابی فولیکول‌های در حال رشد است. فولیکول ها کیسه هایی در تخمدان‌ها هستند که تخمک‌ها در آنجا بالغ می‌شوند.

آزمایش خون: این آزمایش برای بررسی واکنش شما به داروهای تحریک تخمدان است. سطوح استروژن اغلب با رشد فولیکول ها افزایش می یابد. سطوح پروژسترون تا بعد از تخمک گذاری پایین می ماند.

گاهی اوقات، چرخه‌های آی.وی.اف قبل از جمع‌آوری تخمک‌ها باید لغو شوند. دلایل این امر عبارتند از:

  • به اندازه‌ی کافی فولیکول رشد نمی‌کند.
  • تخمک‌گذاری خیلی زود اتفاق می‌افتد.
  • فولیکول‌های زیادی رشد می‌کنند که خطر ابتلا به سندرم تحریک بیش از حد تخمدان را افزایش می‌دهد.
  • مشکلات پزشکی دیگری رخ می‌دهد.

اگر دوره ی آی وی اف لغو شود ، نوع و مقدار داروهای مصرفی تغییر خواهند کرد.

Oocyte retrieval

بازیابی تخمک (تخمک کشی)

این عمل برای جمع آوری تخمک ها از یکی یا هر دو تخمدان انجام می شود. این کار در مطب پزشک یا کلینیک انجام می شود. این عمل 34 تا 36 ساعت پس از آخرین تزریق داروی باروری و قبل از تخمک گذاری انجام می شود. قبل از تخمگ کشی، به شما دارویی برای کاهش درد داده می شود.

یک دستگاه سونوگرافی برای پیدا کردن فولیکول ها در واژن قرار داده می شود. سپس یک سوزن نازک با کمک سونوگرافی از طریق واژن و به داخل فولیکول ها برای جمع آوری تخمک ها وارد می شود. این فرآیند آسپیراسیون (کشیدن با مکش) با سونوگرافی ترانس واژینال نامیده می شود.

اگر دسترسی به تخمدان‌های شما از طریق واژن به این روش امکان پذیر نباشد، ممکن است از سونوگرافی ناحیه شکم برای هدایت سوزن از طریق شکم و به داخل تخمدان‌ها استفاده شود.

تخمک‌ها از طریق سوزنی که به دستگاه مکش متصل است از فولیکول‌ها خارج می‌شوند. چندین تخمک را می‌توان در حدود 20 دقیقه خارج کرد. پس از عمل، ممکن است دچار گرفتگی شکم و احساس پری یا فشار شوید.

تخمک‌های بالغ در مایعی قرار می گیرند که به رشد آنها کمک می‌کند. تخمک‌هایی که به نظر سالم و بالغ می‌رسند برای تلاش برای ایجاد جنین با اسپرم مخلوط می‌شوند. اما همه تخمک‌ها با موفقیت بارور نمی‌شوند.

بازیافت اسپرم

اگر از اسپرم همسرتان استفاده می کنید، باید صبح روز تخمک کشی ، نمونه مایع منی در مطب پزشک یا کلینیک جمع آوری شود. یا اسپرم را می توان از قبل جمع آوری و فریز کرد.

اغلب، نمونه مایع منی از طریق خودارضایی جمع آوری می شود. در صورتی که فرد قادر به انزال نباشد یا اسپرمی در مایع منی وجود نداشته باشد، می توان از روش های دیگری استفاده کرد. به عنوان مثال، روشی به نام آسپیراسیون بیضه با استفاده از سوزن یا جراحی، اسپرم را مستقیماً از بیضه جمع آوری می کند. همچنین می توان از اسپرم اهدایی استفاده کرد. اسپرم ها در آزمایشگاه از مایع منی جدا می شوند.

روش‌های لقاح

از دو روش رایج می توان برای تلاش برای لقاح تخمک ها با اسپرم استفاده کرد:

لقاح مصنوعی: اسپرم های سالم و تخمک های بالغ با هم مخلوط شده و در محیط کنترل شده ای به نام انکوباتور نگهداری می شوند.

تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI): یک اسپرم سالم به طور مستقیم به داخل هر تخمک بالغ تزریق می شود. اغلب، از ICSI زمانی استفاده می شود که کیفیت یا تعداد اسپرم مشکل داشته باشد. یا ممکن است در صورتی که تلاش های لقاح در چرخه های قبلی IVF جواب نداده باشد، از آن استفاده شود.

در شرایط خاص، ممکن است قبل از قرار دادن جنین ها در رحم، سایر روش ها توصیه شود. از جمله:

کمک به لانه گزینی (Assisted hatching): حدود 5 تا 6 روز پس از لقاح، جنین از لایه نازکی که آن را احاطه کرده است، به نام غشاء، “بیرون می آید”. این به جنین اجازه می دهد تا به دیواره رحم بچسبد.

اگر سن شما بالا است و می خواهید باردار شوید، یا اگر در گذشته تلاش های ناموفق آی.وی.اف داشته اید، ممکن است تکنیکی به نام کمک به لانه گزینی توصیه شود. با این روش، درست قبل از قرار دادن جنین در رحم، سوراخی در غشای جنین ایجاد می شود. این به خروج جنین از غشا و اتصال آن به دیواره رحم کمک می کند. کمک به لانه گزینی همچنین برای تخمک ها یا جنین هایی که فریز شده اند مفید است، زیرا این فرآیند می تواند غشاء را سفت کند.

تشخیص ژنتیک پیش از لانه گزینی (Preimplantation genetic testing): به جنین ها اجازه داده می شود تا در انکوباتور رشد کنند تا به مرحله ای برسند که بتوان نمونه کوچکی از آنها برداشت. این نمونه برای بررسی برخی بیماری های ژنتیکی یا ارزیابی ساختارهای کروموزوم آزمایش می شود. در هر سلول معمولا 46 کروموزوم وجود دارد. جنین هایی که حاوی ژن ها یا کروموزوم های آسیب دیده نباشند، می توانند به رحم منتقل شوند.

تشخیص ژنتیک پیش از لانه گزینی می تواند احتمال انتقال مشکلات ژنتیکی از والدین به فرزندان را کاهش دهد. این آزمایش نمی تواند به طور کامل خطر را از بین ببرد، زیرا بعضی بیماری های ژنتیکی به خوبی قابل ارزیابی نیستند . آزمایش دوران بارداری (غربالگری و تشخیص پیش از تولد) همچنان ممکن است در دوران بارداری توصیه شود.

انتقال جنین

قرار دادن یک یا چند جنین در رحم، روشی است که در مطب پزشک یا کلینیک انجام می شود. این کار معمولا ۲ تا ۶ روز پس از جمع آوری تخمک ها صورت می گیرد.

ممکن است برای تخفیف درد، آرامبخش خفیفی به شما داده شود. این روش اغلب بدون درد است، اما ممکن است گرفتگی خفیفی احساس کنید.

لوله بلند، نازک و قابل انعطافی به نام کاتتر از طریق واژن و دهانه رحم به داخل رحم قرار داده می شود.

سرنگی حاوی یک یا چند جنین در مقدار کمی مایع به انتهای کاتتر متصل می شود.

با استفاده از سرنگ، جنین یا جنین ها در رحم قرار می گیرند.

اگر این روش موفقیت آمیز باشد، یک جنین حدود ۶ تا ۱۰ روز پس از تخمک کشی به دیواره رحم متصل می شود.

بعد از عمل

پس از انتقال جنین، می توانید به فعالیت های روزانه خود بازگردید. ممکن است تخمدان های شما همچنان بزرگ شده باشد، بنابراین فعالیت های شدید یا رابطه جنسی ممکن است باعث ناراحتی شود.

عوارض جانبی معمولی عبارتند از:

  • خروج مقدار کمی مایع شفاف یا خونی کمی بعد از عمل
  • حساسیت سینه به دلیل سطح بالای استروژن
  • نفخ خفیف
  • گرفتگی خفیف
  • یبوست

اگر بعد از انتقال جنین درد یا خونریزی شدید از واژن دارید با مرکز آی وی اف تماس بگیرید . به احتمال زیاد برای بررسی عوارض جانبی مانند عفونت، پیچ خوردن تخمدان و سندرم تحریک بیش از حد تخمدان نیاز به معاینه دارید.

نتایج

حداقل ۱۲ روز پس از انتقال جنین برای اینکه بفهمید باردار هستید یا خیر، آزمایش خون انجام می دهید. اگر باردار باشید، به احتمال زیاد برای مراقبت های دوران بارداری به یک متخصص زنان و زایمان یا متخصص دیگر بارداری ارجاع داده می شوید.

اگر باردار نیستید، مصرف پروژسترون را قطع می کنید و به احتمال زیاد ظرف یک هفته پریود می شوید. اگر پریود نشدید یا خونریزی غیرمعمولی داشتید با پزشک خود تماس بگیرید. اگر می خواهید دوره دیگری از IVF را امتحان کنید، پزشک شما ممکن است اقداماتی را پیشنهاد کند که می توانید برای افزایش احتمال بارداری در دفعه بعد انجام دهید.

احتمال به دنیا آوردن یک نوزاد سالم پس از استفاده از IVF به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

سن مادر: هر چه سن شما کمتر باشد، احتمال بیشتری برای بارداری و به دنیا آوردن نوزاد سالم با استفاده از تخمک های خود در IVF وجود دارد. اغلب، به افراد ۴۰ ساله و بالاتر توصیه می شود برای افزایش احتمال موفقیت در IVF به فکر استفاده از تخمک اهدایی باشند.

وضعیت جنین: انتقال جنین های با رشد بیشتر در مقایسه با جنین های کمتر رشد یافته با نرخ بارداری بالاتر مرتبط است. اما همه جنین ها از فرآیند رشد جان سالم به در نمی برند.

سابقه باروری: افرادی که قبلاً زایمان کرده اند، نسبت به افرادی که هرگز زایمان نکرده اند، بیشتر احتمال دارد با استفاده از IVF باردار شوند. میزان موفقیت برای افرادی که قبلاً چندین بار IVF را امتحان کرده اند اما باردار نشده اند، پایین تر است.

داشتن ذخیره متوسط تخمک: این مورد شانس بارداری با استفاده از IVF را افزایش می دهد. افرادی که به اندومتریوز شدید مبتلا هستند، نسبت به کسانی که ناباروری بدون علت مشخص دارند، احتمال کمتری برای بارداری با IVF دارند.

سبک زندگی: سیگار کشیدن می تواند شانس موفقیت با IVF را کاهش دهد. اغلب از افرادی که سیگار می کشند، تخمک های کمتری در IVF جمع آوری می شود و ممکن است بیشتر دچار سقط جنین شوند. چاقی نیز می تواند احتمال بارداری و به دنیا آوردن نوزاد را کاهش دهد. مصرف الکل، مواد مخدر، کافئین زیاد و برخی داروها نیز می تواند مضر باشد.

در مورد هر عاملی که در مورد شما صدق می کند و اینکه چگونه ممکن است بر شانس بارداری موفق شما تأثیر بگذارد، با پزشک خود خود صحبت کنید.

آدرس مطب: مشهد، آزادشهر، چهارراه میلاد به سمت میدان استقلال، جنب بانک رفاه
شماره تماس: ۰۹۳۹۷۸۰۵۹۰۲ | شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10 الی 14 و 17 الی 21

جهت نوبت دهی آنلاین از طریق راه های زیر اقدام فرمایید
پست های مرتبط
0 0 رای ها
امتیاز مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری - نمایش داده نمی شود)
(اختیاری - نمایش داده نمی شود)
0 پرسش و پاسخ
بازخورد داخلی
دیدن همه دیدگاه ها
0
فکر شما را دوست دارم ، لطفا نظر دهیدx
اینستاگرام تلگرام تماس در ساعات کاری