درمان دیرانزالی زنان؛ روش‌های مؤثر برای دیرارضایی بانوان

برای مدیریت و درمان دیرانزالی زنان معمولاً از روش‌هایی مانند تحریک کلیتورال، تمرینات رفتاری، روان‌درمانی و درمان عوامل جسمی مؤثر بر ارگاسم استفاده می‌شود. برخلاف تصور رایج، رفع این مشکل همیشه به دارو یا هورمون‌درمانی نیاز ندارد و انتخاب روش مناسب به علت دیرارضایی بستگی دارد.

در ادامه با روش‌های درمان دیرارضایی زنان، نقش داروها و هورمون‌ها، راهکارهای خانگی و شرایط نیاز به مراجعه به پزشک آشنا می‌شوید.

درمان دیرانزالی زنان چگونه انجام می‌شود؟

روش‌های اصلی درمان دیرانزالی زنان شامل تحریک کلیتوریس، تمرینات خودتحریکی، سکس‌تراپی و هورمون‌درمانی هستند. این روش‌ها به شناخت بهتر پاسخ جنسی بدن، دریافت تحریک مناسب و کاهش عواملی مانند اضطراب هنگام رابطه کمک می‌کنند.

اگر دلیل تأخیر در ارگاسم مواردی مثل عوارض دارو، بیماری‌های زمینه‌ای یا مشکلات ناشی از یائسگی مرتبط باشد، درمان این عوامل نیز ممکن است وضعیت را بهبود دهد. فیزیوتراپی عضلات کف لگن هم برای بعضی زنان قابل بررسی است؛ اگرچه شواهد اثربخشی آن محدودتر است.

نکته مهم: در حال حاضر، داروی اختصاصی تأییدشده‌ای برای درمان اختلال ارگاسم زنان وجود ندارد. البته ممکن است اورولوژیست با هدف درمان عوامل ایجاد‌کنندۀ دیرانزالی، داروی مناسب را تجویز کند.

تاخیر در ارگاسم چیست؟

در اصطلاح رایج، دیرانزالی زنان به معنای دیر رسیدن به اوج لذت جنسی استفاده می‌شود؛ اما اصطلاح دقیق‌تر پزشکی، «تأخیر در ارگاسم» است. تأخیر در ارگاسم نیز با نرسیدن کامل به ارگاسم، یعنی آنورگاسمی، تفاوت دارد.

اختلالات ارگاسم زنان از نظر زمان شروع و شرایط وقوع به چند شکل تقسیم می‌شوند:

• اختلال مادام‌العمر یا اولیه: مشکل از ابتدای تجربیات جنسی وجود داشته است. اگر فرد هیچ‌گاه ارگاسم را تجربه نکرده باشد، اصطلاح آنورگاسمی اولیه به کار می‌رود.

• اختلال اکتسابی یا ثانویه: فرد قبلاً بدون مشکل به ارگاسم می‌رسیده، اما بعداً دچار دشواری شده است.

• اختلال موقعیتی: مشکل فقط در شرایط خاصی، مانند رابطۀ جنسی با فرد ، اتفاق می‌افتد.

روش‌های درمان دیرارضایی زنان 

پیش از شروع درمان باید عوامل احتمالی ایجادکننده یا تشدیدکنندۀ مشکل بررسی شوند. 

گاهی چند عامل به‌طور هم‌زمان در دیرارضایی نقش دارند و ترکیبی از روش‌های درمانی مناسب‌تر است. برای مثال، در فردی که هنگام رابطۀ مشترک دچار اضطراب است و تحریک متناسب با نیازهای خود دریافت نمی‌کند، آموزش جنسی همراه با روان‌درمانی ممکن است مفید باشد.

در جدول زیر دلایل مختلف دیرانزالی زنان و روش‌‌های مدیریت و درمان آن را می‌بینید.

الف) روش‌های رفتاری و روان‌جنسی برای درمان دیرارضایی زنان

روش‌های رفتاری و روان‌جنسی از درمان‌های اصلی اختلال ارگاسم زنان هستند. این روش‌ها به فرد کمک می‌کنند پاسخ جنسی بدن خود را بهتر بشناسد و عواملی را که رسیدن به ارگاسم را دشوار می‌کنند، کاهش دهد.

تمرینات هدایت‌شدۀ خودتحریکی، تمرکز بر احساس و روان‌درمانی ازجمله این مواردند.

۱. تحریک کلیتورال و آموزش شناخت پاسخ جنسی

کلیتوریس یکی از اندام‌های اصلی مرتبط با لذت جنسی زنان است و تحریک مناسب آن در رسیدن به ارگاسم نقش مهمی دارد. بسیاری از زنان برای رسیدن به ارگاسم به تحریک مستقیم یا غیرمستقیم کلیتوریس نیاز دارند و دخول به‌تنهایی برای آن‌ها کافی نیست.

در سال ۲۰۱۷ پژوهشی با هدف بررسی تاثیر لمس ناحیۀ تناسلی زنان بر ارگاسم آن‌ها انجام شد. در این پژوهش ۱۰۵۵ زن شرکت داشتند و تنها ۱۸٫۴ درصد شرکت‌کنندگان گزارش کردند که دخول بدون تحریک اضافی کلیتوریس برای رسیدن به ارگاسم کافی است. در مقابل، ۳۶٫۶ درصد تحریک کلیتوریس را هنگام دخول ضروری دانستند.

این آمار نشان می‌دهد دیرانزالی هنگام دخول به‌تنهایی لزوماً نشانۀ بیماری نیست؛ بلکه شناخت نوع و میزان تحریک مورد نیاز هر فرد اهمیت دارد.  

۲. تمرینات هدایت‌شدۀ خودتحریکی و تمرکز بر احساس

در خودتحریکی فرد با راهنمایی درمانگر و از طریق تمرینات تدریجی، واکنش‌های بدن و نوع تحریک مناسب برای رسیدن به ارگاسم را بهتر می‌شناسد.

روش دیگر، تمرکز بر احساس است. در این تمرینات، به‌جای تلاش برای رسیدن سریع به ارگاسم، شخص روی احساسات جسمی، شناخت واکنش‌های بدن و کاهش فشار روانی هنگام رابطه تمرکز می‌کند.

تمرینات تمرکز بر احساس ممکن است با مشارکت شریک جنسی انجام شوند. این روش  به‌ویژه زمانی که اضطراب عملکرد یا فشار برای رسیدن به ارگاسم وجود دارد موثر است.

۳. روان‌درمانی، کنترل اضطراب و ذهن‌آگاهی

اضطراب موقعیتی، نگرانی از عملکرد جنسی، ترس از قضاوت و حواس‌پرتی هنگام رابطه می‌توانند رسیدن به ارگاسم را دشوار کنند.

درمان شناختی‌رفتاری (CBT) به فرد کمک می‌کند افکار و رفتارهایی را که بر تجربۀ جنسی او تأثیر منفی دارند، شناسایی و اصلاح کند. تمرینات ذهن‌آگاهی نیز با افزایش توجه به احساسات فعلی بدن و کاهش نگرانی دربارۀ نتیجۀ رابطه، ممکن است مفید باشند.

۴. زوج‌درمانی یا سکس‌تراپی

زوج‌درمانی یا سکس‌تراپی زمانی کاربرد بیشتری دارد که تعارض‌های رابطه، سوءتفاهم یا دشواری در بیان نیازهای جنسی باعث دیرانزالی شده باشند. 

اگر زنی هنگام تحریک فردی به ارگاسم برسد، اما در رابطۀ مشترک مشکل داشته باشد، لازم است نوع تحریک، ارتباط زوجین و شرایط روانی هنگام رابطه بررسی شود.

در این شرایط، گفت‌وگو درباره نیازها و ترجیحات جنسی، شناخت بهتر واکنش‌های بدن و کاهش فشار برای رسیدن به ارگاسم ممکن است کمک‌کننده باشد. بااین‌حال، حضور شریک جنسی در تمام مراحل درمان ضروری نیست و تصمیم در این زمینه به شرایط فرد بستگی دارد.

ب) آیا کگل، ماساژ و ورزش به درمان دیرارضایی زنان کمک می‌کنند؟

تمرینات عضلات کف لگن و بعضی روش‌های آرام‌سازی ممکن است برای برخی زنان مفید باشند؛ اما نباید همۀ این اقدامات را درمان اختصاصی دیرارضایی دانست.

۵. تمرینات کگل و فیزیوتراپی عضلات کف لگن

عضلات کف لگن در عملکرد جنسی و انقباضات مرتبط با ارگاسم نقش دارند؛ به‌همین‌دلیل، تمرینات کگل با هدف تقویت و بهبود کنترل این عضلات انجام می‌شوند.

همچنین در صورت درد لگنی یا انقباض بیش از حد عضلات کف لگن، ممکن است فیزیوتراپی تخصصی و تمرینات آرام‌سازی مناسب‌تر از تقویت مداوم عضلات باشند.

۶. ماساژ، تنفس و ورزش عمومی

ماساژ آرام‌سازی، تمرینات تنفسی و فعالیت بدنی ممکن است به کاهش تنش و بهبود وضعیت روانی کمک کنند. این اقدامات برای افرادی که هنگام رابطه دچار اضطراب یا حواس‌پرتی می‌شوند، می‌توانند نقش حمایتی داشته باشند.

بااین‌حال، شواهد کافی برای تاثیر آن‌ها بر درمان اختلال ارگاسم زنان وجود ندارد. بنابراین، در صورت تداوم مشکل نباید صرفاً به این اقدامات اکتفا کرد.

ج) آیا قرص و دارویی برای درمان دیرارضایی زنان وجود دارد؟

در حال حاضر، داروی درمان دیر انزالی در زنان که به‌طور اختصاصی برای اختلال ارگاسم تأیید شده باشد، وجود ندارد. البته بعضی داروها ممکن است باعث افزایش میل جنسی شوند؛ اما نباید به‌عنوان درمان اختصاصی دیرارضایی معرفی شوند.

هدف از تجویز دارو، مدیریت و درمان عواملی است که باعث دیرانزالی شده‌اند و این ممکن است در هر فرد متفاوت باشد.

۷.  اصلاح درمان‌های قبلی

برخی داروهای ضدافسردگی، به‌ویژه مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRI) مانند فلوکستین، سرترالین و پاروکستین، ممکن است باعث تأخیر یا دشواری در رسیدن به ارگاسم شوند.

اگر دیرارضایی پس از شروع مصرف داروی جدید ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است تغییر مقدار مصرف، جایگزینی دارو یا روش درمانی دیگری را بررسی کند. این تصمیم باید با توجه به بیماری زمینه‌ای و وضعیت سلامت فرد گرفته شود.

هشدار:‌ قطع یا تغییر خودسرانۀ داروهای ضدافسردگی توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است باعث بازگشت علائم بیماری یا بروز عوارض ناشی از قطع دارو شود.

۸. استروژن‌تراپی برای دیرارضایی زنان

کاهش استروژن در دوران یائسگی ممکن است باعث خشکی واژن، کاهش رطوبت طبیعی و درد هنگام رابطۀ جنسی شود. این مشکلات می‌توانند تجربۀ جنسی را دشوار کنند.

در زنانی که چنین علائمی دارند، پزشک ممکن است استروژن‌درمانی موضعی یا درمان‌های دیگر علائم یائسگی را بررسی کند. بهبود خشکی و درد می‌تواند کیفیت رابطۀ جنسی را افزایش دهد؛ اما به معنای درمان مستقیم اختلال ارگاسم نیست.

هشدار:‌ استفاده از استروژن باید با توجه به سابقۀ پزشکی، فواید و خطرات احتمالی آن انجام شود.

۹. آیا تستوسترون‌تراپی برای درمان دیرانزالی زنان مفید است؟

تستوسترون در عملکرد جنسی زنان نیز نقش دارد؛ اما مصرف آن برای درمان هر نوع اختلال جنسی مناسب نیست.

تستوسترون‌درمانی می‌تواند در برخی زنان، به درمان کمبود میل جنسی پس از یائسگی کمک کند. در این افراد، گاهی علاوه بر میل جنسی، بعضی شاخص‌های عملکرد جنسی از جمله ارگاسم را نیز بهتر می‌شود.

۱۰. درمان خانگی و گیاهی دیرارضایی زنان

برخی تغییرات رفتاری و اصلاح شرایط رابطه ممکن است به بهبود تجربۀ جنسی کمک کنند.این اقدامات ممکن است بعضی عوامل تشدیدکنندۀ مشکل را کاهش دهند؛ اما در موارد پایدار، جایگزین درمان‌های تخصصی نیستند.

اگر اضطراب، خستگی یا مشکلات ارتباطی در دیرارضایی نقش داشته باشند، اصلاح بعضی شرایط ممکن است مفید باشد؛ از جمله:

• اختصاص زمان کافی به رابطه، بدون فشار برای رسیدن سریع به ارگاسم؛

• کاهش حواس‌پرتی و ایجاد شرایط آرام‌تر،

• گفت‌وگو با شریک جنسی درباره نیازها و ترجیحات فردی؛

• توجه به نوع و میزان تحریک مناسب؛

• خواب کافی و مدیریت استرس روزمره.

راهنمای ساده:‌ آیا داروهای گیاهی و طب سنتی مؤثرند؟

روش‌هایی با عنوان درمان گیاهی دیر انزالی زنان یا بهبود ارگاسم معرفی می‌شوند؛ اما شواهد علمی کافی برای اثربخشی آن‌‌ها بر اختلال ارگاسم زنان وجود ندارد.

روش‌های تشخیص دیرارضایی زنان پیش از شروع درمان

برای انتخاب درمان مناسب، پزشک ابتدا بررسی می‌کند مشکل از چه زمانی شروع شده و در چه شرایطی اتفاق می‌افتد.

برای مثال، مسیر بررسی زنی که پس از شروع مصرف داروی ضدافسردگی دچار دیرارضایی شده، با فردی که از ابتدای تجربیات جنسی برای رسیدن به ارگاسم مشکل داشته، متفاوت است.

در ارزیابی اولیه معمولاً موارد زیر بررسی می‌شوند:

• سابقۀ رسیدن به ارگاسم و زمان شروع مشکل؛

• نوع تحریک جنسی و شرایط وقوع دیرارضایی؛

• داروهای مصرفی و بیماری‌های زمینه‌ای؛

• وجود درد، خشکی واژن یا سایر ناراحتی‌های جسمی؛

• اضطراب، وضعیت روانی و کیفیت رابطه.

در صورت احتمال وجود علت جسمی، پزشک ممکن است معاینۀ پزشکی یا آزمایش‌های تکمیلی را درخواست کند. بااین‌حال، انجام آزمایش‌های هورمونی یا تصویربرداری برای تمام زنان مبتلا به دیرارضایی ضروری نیست. 

چه زمانی برای دیرارضایی زنان باید به پزشک مراجعه کرد؟

مدت‌زمان رسیدن به ارگاسم در زنان متفاوت است و طولانی‌بودن آن به‌تنهایی نشانۀ اختلال جنسی نیست. درصورتی‌که مشکل رسیدن به ارگاسم همیشگی باشد و این وضعیت باعث ناراحتی فرد یا کاهش کیفیت زندگی جنسی او شود، باید برای بررسی و درمان آن اقدام کرد.

مراجعه به‌ویژه در شرایط زیر اهمیت دارد:

• اختلال ارگاسم برای حداقل شش ماه ادامه داشته باشد.

• دیرانزالی ناگهان و پس از دوره‌ای از عملکرد طبیعی شروع شده است.

• دیرارضایی پس از مصرف داروی جدید ایجاد شده است.

• هنگام رابطه درد، خشکی واژن یا ناراحتی جسمی دارید.

• بر کیفیت زندگی شما تأثیر گذاشته است.

• با وجود اصلاح شرایط رابطه، همچنان در رسیدن به ارگاسم مشکل دارید.

برای ارزیابی اولیه می‌توانید به اورولوژیست زنان مراجعه کنید. اگر عوامل روانی یا رابطه‌ای نقش داشته باشند، روان‌درمانگر جنسی نیز می‌تواند در درمان مشارکت کند.

جمع‌بندی

درمان دیرانزالی زنان به علت مشکل و شرایط فرد بستگی دارد. روش‌هایی مانند تحریک کلیتورال، تمرینات هدایت‌شدۀ خودتحریکی و سکس‌تراپی از گزینه‌های اصلی درمان هستند. 

اگر اضطراب، مشکلات رابطه، مصرف دارو یا بیماری‌های زمینه‌ای در دیرارضایی نقش داشته باشند، رسیدگی به این عوامل نیز اهمیت دارد.

داروها و هورمون‌درمانی برای همۀ زنان مناسب نیستند و در حال حاضر قرص اختصاصی تأییدشده‌ای برای اختلال ارگاسم زنان وجود ندارد. همچنین شواهد کافی برای توصیه درمان‌های گیاهی و سنتی به‌عنوان روش استاندارد در دسترس نیست.

نکتۀ مهم این است که طولانی‌بودن زمان رسیدن به ارگاسم همیشه نشانۀ اختلال نیست. اگر این وضعیت به‌طور مداوم باعث ناراحتی شما شده یا نسبت به گذشته تغییر قابل‌توجهی داشته است، ارزیابی تخصصی می‌تواند به شناسایی علت و انتخاب روش درمان مناسب کمک کند.