نارسایی کلیه چیست؛ راههای درمان آن

نارسایی کلیه چیست؛ راههای درمان آن

نارسایی کلیه

فهرست عناوین این مقاله

نارسایی کلیه

به دو عضو لوبیا شکل که در طرفین بدن قرار دارند و از میلیون ها لوله های کوچک‌به نام نفرون تشکیل شده‌اند، کلیه می‌گویند. وظیفه‌ی نفرون‌ها جذب مواد غذایی، تولید ادرار و دفع مواد شیمیایی از بدن در ادرار می‌باشد.
اگر کلیه‌ها دچار اختلال عملکرد شوند، فرد دچار نارسایی کلیه می‌شود. نارسایی کلیه می‌تواند در اثر مشکلاتی مانند ساختار کلیه و بافت تشکیل دهنده‌ی آن باشد و یا بر اثر اختلال و بیماری‌های دیگر قسمت‌های بدن رخ دهد. در ادامه به بررسی علائم نارسایی کلیه، علائم و عوارض آن خواهیم پرداخت.

 

کلیه چیست

 

 

نارسایی کلیه چه علائمی دارد؟

نارسایی کلیه حتما با علائمی شروع خواهد شد. مشکلات ادراری، یکی از مهم ترین علائم نارسایی کلیه است. همان‌طور که می‌دانید ادرار باعث دفع مواد زاید از بدن می‌شود، اگر دفع به صورت طبیعی انجام نگیرد، باعث تجمیع سموم در بدن می‌شود. علائم نارسایی کلیه‌ها را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  • کاهش میزان دفع ادرار
  • تورم اندام های تحتانی، زانو و پاها به دنبال دفع نشدن ادرار
  • پف کردن زیر چشم
  • گیجی
  • خستگی و ضعف
  • حالت تهوع
  • کاهش هوشیاری
  • خارش مداوم
  • آریتمی یا نامنظمی ضربان قلب
  • درد در سینه و تنگی نفس
  • تشنج
  • کرامپ و انقباض ناگهانی عضلات
  • اختلال نعوظ
  • طعم فلز در دهان
  • کبودی خود به خود
  • اختلال خواب
  • پوکی استخوان
  • در موارد شدید، نارسایی کلیه سبب کما و در مواردی مرگ می‌شود

 

بیشتر بدانید >> کیست کلیه چیست

 

دلایل بروز نارسایی کلیه

دلایل بروز نارسایی کلیه

  • نرسیدن خون به کلیه‌ها یا کم آبی شدید
  • انسداد و احتباس ادرار
  • آسیب دیدگی فیزیکی کلیه در اثر بیماری‌های دیگر
  • اشکلات ژنتیکی و مادرزادی
  • بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس
  • گلومرولونفریت
  • کلیه پلی کیستیک (که در آن کیست‌های کوچک متعددی در کلیه تشکیل می‌گردد)،
  • فشار خون بسیار بالا
  • مصرف سموم‌ یا داروهای خاص برای مدت طولانی مانند لیتیم یا مسکن‌های غیراستروئیدی
  • دیابت و …

 

 

علائم نارسایی کلیه

 

مراحل نارسایی کلیه

در حالت کلی نارسایی کلیه به پنج مرحله تقسیم می‌شود که از مورد بسیار خفیف تا نارسایی کامل متفاوت است. اگر این عوارض و علائم بیشتر شود، مرحله نارسایی پیشرفته‌تر می‌شود.

کراتینین ماده‌ای سمی در بدن است که توسط کلیه‌ها دفع می‌گردد. عملکرد کلیه‌ها در آزمایشات با میزان دفع کراتینین از کلیه‌ها ( کلیرانس کراتینین ) یا GFR سنجیده می‌شود. GFR نشان دهنده‌ی میزان خون فیلتر شده توسط کلیه‌ها در هر دقیقه است .

مرحله اول : در این مرحله امکان دارد هیچ علامتی قابل مشاهده نباشد و عوارض بسیار کم و خفیف می‌باشند. با استفاده از ورزش منظم، تغییر رژیم غذایی و یا عدم استفاده از دخانیات، می‎‌توان این مرحله را درمان کرد. (کلیرانس کراتینین بین 90 تا 120)

مرحله دوم: در این مرحله نیز علائم همچنان خفیف می‌باشند. علائمی مثل آسیب فیزیکی به کلیه‌ها و یا وجود پروتئین در ادرار در این مرحله به وجود می‌آید. اگر فردی به اختلالات خونی و بیماری‌های قلبی مبتلا باشد، امکان دارد علایم بیشتری را در خود مشاهده کند.(کلیرانس کراتینین بین 60 تا 90)

مرحله سوم: نارسایی کلیه در این مرحله متوسط می‌باشد . در این مرحله کاهش حجم ادرار و تورم پاها و دست‌ها مشاهده می‌شود.(کلیرانس کراتینین بین 30 تا 60)

مرحله چهارم: در این مرحله که کلیه‌ها به خوبی کار نمی‌کنند، بیماری کلیوی متوسط تا شدید می‌باشد. علائمی مانند فشارخون بالا، کم خونی و بیماری های استخوانی در این مرحله مشاهده می‌شود.(کلیرانس کراتینین بین 15 تا 30)

مرحله پنجم: وخیم‌ترین مرحله، این مرحله می‌باشد که کلیه‌ها به صورت کامل از کار افتاده و علائمی مانند حالت تهوع، استفراغ، مشکلات تنفسی و عوارض پوستی مشاهده می‌شود.(کلیرانس کراتینین کمتر از 15)

عوامل خطر نارسایی کلیه

عواملی که باعث ابتلا فرد به نارسایی حاد کلیه می‌شود عبارتند از:

  • افزایش سن
  • بستری بودن در بیمارستان علل خصوص برای درمان یک بیماری خطرناک که به مراقبت شدید نیاز دارد
  • بیماری عروق محیطی ( گرفتگی رگ‌های خونی در پاها و دست‌ها)
  • دیابت
  • نارسایی قلبی
  • فشارخون بالا
  • بیماری کبدی
  • بیماری کلیه

عوامل شایع نارسایی مزمن کلیه شامل :

  • فشار خون بالا
  • قند خون بالا
  • گلومرونفریت‌های مزمن
  • بیماری کلیه‌ی پلی کیستیک
  • احتباس مزمن ادراری

 

روش های تشخیص نارسایی کلیه

به وسیله چندین آزمایش پزشک می تواند نارسایی کلیه را تشخیص دهد:

آزمایش ادرار: نمونه ادرار می تواند هرگونه ناهنجاری از جهت پروتیین ، گلبول های سفید ، قرمز و رسوبات و کست ها موجود در ادرار را مشخص کند.

آزمایش ادرار ۲۴ ساعته: میزان پروتئین ، کراتینین و املاح بدن

نمونه های خون: امکان دارد آزمایش خون برای اندازه گیری موادی مانند کراتینین و نیتروژن اوره خون تجویز شود. افزایش این مواد نشان دهنده‌ی نارسایی حاد کلیه باشد.

نمونه بافت کلیه (بیوپسی): در روش بیوپسی کلیه، سوزنی به عنوان راهنمای سونوگرافی وارد بافت کلیه می شود و تحت بیهوشی یا بی حسی موضعی نمونه از کلیه گرفته می شود.

برای تشخیص عفونت های میکروبی و ویروسی ، التهاب و یا رسوبات خاصی روی کلیه ها از نمونه‌گیری کلیه استفاده می‌گردد.

بیماری هایی مانند گلومرولونفریت بوسیله بیوپسی کلیه تشخیص داده می‌شود.

تصویر برداری: انجام آزمایشاتی مانند CT اسکن تصاویری از کلیه‌ها، سونوگرافی و MRI به پزشک اجازه می‌دهد تا ناهنجاری‌ها و یا انسداد در کلیه‌های شما را مشاهده کند.

 

درمان نارسایی کلیه

 

 

راه‌های درمان نارسایی کلیه

روش‌های درمان بسته به علت متفاوت است . در نارسایی حاد کلیه عموما با برطرف نمودن علت نارسایی مرتفع می‌گردد . اگر چه در موارد مزمن و بعضا خاص، درمان‌های زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:

صفاقی یا پریتونئال e1716104926181

  •  دیالیز

زمانی شروع می‌شود که GFR به کمتر از ۱۰ میرسد . با استفاده از این دستگاه خون تصفیه و فیلتر می‌شود. دستگاه دیالیز عملکرد کلیه را انجام می‌دهد. امکان دارد لازم باشد رژیم غذایی کم نمک و کم پتاسیم نیز به همراه دیالیز تجویز شود. بهتر است بدانید که دیالیز باعث درمان نارسایی کلیه نمی‌شود، بلکه اگر به صورت برنامه‌ریزی شده انجام شود موقتا به طول عمر بیمار کمک می‌کند.

دیالیز به دو روش همودیالیز و دیالیز صفاقی صورت می‌گیرد. در روش همودیالیز که در سه نوبت در طول هفته‌ها انجام می‌شود، فرد به ماشین دیالیز متصل شده و دستگاه کار تصفیه خون را انجام می‌دهد.در روش دیالیز صفاقی که به طور معمول چندین بار در طول روز یا شب صورت می پذیرد، مایعی وارد حفره شکم می شود که خون طی عبور از رگ های داخل شکم، توسط این مایع شستشو می شود و خون سالم به بدن باز می‌گردد.

  • پیوند کلیه

اگر یک کلیه پیوند شود می‌تواند بدون نیاز به دیالیز به کار خود ادامه دهد. کلیه‌ای که پیوند شده است، بسیار حساس است و نیاز به مراقبت و دریافت داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی در طولانی مدت می‌باشد. پیگیری عملکرد کلیه پیوندی توسط نفرولوژیست یا متخصص داخلی کلیه صورت می‌گیرد. . اگر فرد اهدا کننده زنده باشد نتایج عمل موفقیت آمیزتر است.

جراحی پیوند امکان دارد راه درمانی مناسبی برای همه نباشد و ممکن است با موفقیت انجام نگیرد.

  • واکسیناسیون

واکسیناسیون آنفولانزا و پنوموکوک به صورت سالیانه به بیماران نارسایی شدید کلیه توصیه می‌گردد.

  • رژیم غذایی مناسب

توصیه‌هایی مبنی بر کم کردن مقدار سدیم و پتاسیم در رژیم غذایی افراد دارای نارسایی کلیوی وجود دارد (مصرف نمک کمتر از 6 گرم روزانه-یک قاشق چایخوری، ورزش منظم حداقل 150 دقیقه در هفته و کاهش وزن). همچنین برای مصرف پروتئین باید با پزشک مشورت کرد. به دلیل اینکه فسفات مانع جذب کلسیم می‌شود و پوکی استخوان را برای افراد نارسایی کلیه به همراه می‌آورد، مصرف آن باید محدود گردد. غذاهای حاوی فسفات شامل گوشت قرمز، حبوبات، تخم مرغ، لبنیات و ماهی می‌باشد که بهتر است مصرف آن‌ها محدود شود.

  • داروها

داروهایی مانند کلسیم استات و کلسیم کربنات برای کاهش سطح فسفات خون به همراه ویتامین D برای بیماران نارسایی کلیه تجویز می‌شود.

ورم و ادم اندام‌ها توسط داروهای مدرن کنترل می‌گردد. کم‌خونی افراد مبتلا به نارسایی کلیه با مصرف داروی اریتروپویتین که یک هورمون خونساز می‌باشد برطرف خواهدشد.

داروهای پایین آورنده چربی خون مانند آتروواستاتین یا آسپرین نیز برای کاهش خطر پیشرفت بیماری کلیوی تجویز می‌گردد.

دیالیز

 

 

 

دیابت و مشکل کلیه

مشکلات و نارسایی کلیه معمولا در افراد دیابتی در طول درمان توسط متخصص داخلی تشخیص داده می‌شود ، به این معنا که عدم کنترل سطح بالای قند خون، می‌تواند منجر به آسیب رساندن به کلیه‌ها شود. در ابتدا، میزان بالای پروتئین در ادرار یکی از نشانه‌های تاثیر دیابت روی کلیه‌ها می‌باشد، اما دفع پروتئین خفیف هیچ علائمی ایجاد نمی‌کند . این احتمال وجود دارد که از سال‌ها قبل بیمار علائمی نداشته باشد. این علائم مهم عبارتند از:

  • خستگی
  • سردرد
  • ورم پاها یا صورت
  • حالت تهوع
  • استفراغ

 

کنترل فشار خون

در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی فشار خون ترجیحا باید زیر 140/90 نگه داشته شود و در مواردی که فرد مبتلا به دیابت باشد بهتر است فشارخون مداوم کمتر از  130/90 باشد.

نارسایی کلیه و الکل

الکل جز مواد سمی است که از طریق کبد و کلیه ها دفع می شود. بنابراین این اندام ها بیشترین ناراحتی و رنج را از مصرف این مواد متحمل می شوند. الکل باعث از دست دادن آب بدن می شود و باعث مختل شدن عملکرد کلیه ها می شود. همچنین با مصرف الکل فشارخون بالا رفته و برای کلیه ها مضر می باشد. به علت تاثیر گذاری الکل بر روی کبد، کلیه ها به سختی می توانند خون را فیلتر کنند. همچنین مصرف الکل برای افراد با دیابت نوع 2 بر روی کلیه ها تاثیر منفی می گذارد.

 

امید به زندگی در این بیماران

در مورد طول عمر بیماران کلیوی اطلاع دقیقی ممکن نیست و برای هر فرد متفاوت می‌باشد. به صورت کلی برای افرادی که دیالیز می‌شوند طول عمری 5 تا 10 سال انتظار می‌رود. عواملی که در طول امید به زندگی نقش دارند:

  • سن
  • مرحله بیماری کلیوی
  • وجود عارضه‌های همزمان دیگر

یک فرد جوان که دارای نارسایی کلیوی است به صورت یقین بیشتر از افراد مسنی که دارای نارسایی مرحله 4 یا 5 هستند عمر می‌کند. هنگامی که فردی به مرحله نهایی نارسایی کلیوی برسد، به دیالیز نیاز پیدا می‌کند.

اگر حتی یک جلسه از دیالیز را از دست بدهند، می‌تواند امید به زندگی وی کاهش یابد. پیوند کلیه نیز 5 تا 10 سال دوام دارد. امکان دارد بعد از پیوند اول، پیوند دوم نیز انجام شود.

 

تماس با ما

 

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در هنگام بروز مشکلاتی مانند مشکلات در ادرار، ورم در پاها ، دست ها و زیر چشم از علائم کم کاری کلیه می‌باشند. همچنین در صورت داشتن فشارخون بالا نیز باید به پزشک مراجعه شود تا اگر مشکلی در عملکرد کلیه ها وجوددارد زودتر تشخیص داده شده و مراحل درمان شروع شود.

 

چگونه از بروز نارسایی کلیه پیشگیری کنیم؟

روش‌هایی برای کاهش دادن ریسک ابتلا به نارسایی کلیه وجود دارد.

  • حفظ سبک زندگی سالم
  • مصرف دقیق داروهای تجویزی طبق دستور
  • رعایت کردن نظرات پزشک
  • ترک دخانیات
  • درمان دلایل نارسایی کلیه، دیابت و فشارخون بالا

 

جمع بندی

کلیه ها عضوی بسیار حساس و حیاتی در بدن می‌باشند. با داشتن اطلاعات کافی در مورد چگونگی پیدایش علائم، روش‌های تشخیص و پیشگیری از بروز آن می‌توانید کمک زیادی به خود و اطرافیان خود داشته باشید.

آدرس مطب: مشهد، آزادشهر، چهارراه میلاد به سمت میدان استقلال، جنب بانک رفاه
شماره تماس: ۰۹۳۹۷۸۰۵۹۰۲ | شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10 الی 14 و 17 الی 21

جهت نوبت دهی آنلاین از طریق راه های زیر اقدام فرمایید
پست های مرتبط
0 0 رای ها
امتیاز مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری - نمایش داده نمی شود)
(اختیاری - نمایش داده نمی شود)
0 پرسش و پاسخ
بازخورد داخلی
دیدن همه دیدگاه ها
0
فکر شما را دوست دارم ، لطفا نظر دهیدx
اینستاگرام تلگرام تماس در ساعات کاری